Ngân hàng đang hỗ trợ hộ kinh doanh tiếp cận vốn ưu đãi như thế nào?

Theo dõi KT&TD trên

...vì thiếu tài sản thế chấp và hồ sơ tài chính minh bạch đang dần trở thành nhóm khách hàng được nhiều nhà băng chủ động tiếp cận. Từ chỉ đạo của Chính phủ, Ngân hàng Nhà nước đến hành động cụ thể của từng ngân hàng, một hệ sinh thái vốn giá rẻ dành cho hộ kinh doanh đang được định hình.

Cụ thể hóa định hướng này, ngày 7/8/2026, Ngân hàng Nhà nước ban hành Văn bản số 7125/NHNN-TD về triển khai Chương trình tín dụng hướng đến các động lực tăng trưởng kinh tế và doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV), trong đó cá nhân và hộ kinh doanh hoạt động sản xuất, kinh doanh trong các lĩnh vực ưu tiên là một trong những đối tượng thụ hưởng trực tiếp. Ngân hàng Nhà nước yêu cầu lãi suất cho vay bằng đồng Việt Nam phải thấp hơn tối thiểu 1%/năm so với lãi suất cho vay bình quân cùng kỳ hạn của chính ngân hàng đó, đồng thời đề nghị các tổ chức tín dụng chủ động tiết giảm chi phí để xây dựng các gói tín dụng phù hợp.

Bối cảnh thúc đẩy các chỉ đạo trên là quy mô tín dụng toàn nền kinh tế tiếp tục mở rộng: tính đến ngày 31/7/2026, dư nợ tín dụng đạt gần 20,3 triệu tỷ đồng, tăng 8,98% so với cuối năm 2025 — mức tăng được xem là dư địa để dòng vốn tiếp tục chảy mạnh hơn vào khu vực kinh tế tư nhân, trong đó có hộ kinh doanh, trong những tháng cuối năm.

Hưởng ứng chỉ đạo, nhiều ngân hàng thương mại đã công bố các chương trình tín dụng ưu đãi có đối tượng thụ hưởng bao gồm cả hộ kinh doanh, bên cạnh doanh nghiệp nhỏ và vừa. Agribank triển khai gói 70.000 tỷ đồng từ tháng 8/2026 đến năm 2028, lãi suất giảm 1-2%/năm. VietinBank công bố chương trình 50.000 tỷ đồng kéo dài đến hết năm 2028, cam kết tinh gọn thủ tục. Cùng với BIDV, tổng quy mô các gói ưu đãi của nhóm Big 4 đạt khoảng 220.000 tỷ đồng.

Ở khối ngân hàng cổ phần, SHB dành 45.000 tỷ đồng cho khách hàng SME, cá nhân và hộ kinh doanh với lãi suất giảm tới 2%/năm, sau đó bổ sung thêm 2.000 tỷ đồng cho lĩnh vực ưu tiên. Sacombank dành 10.000-15.000 tỷ đồng riêng cho hộ kinh doanh và lĩnh vực ưu tiên, cộng thêm 45.000 tỷ đồng cho SME, cá nhân và hộ kinh doanh triển khai từ đầu năm, nâng tổng quy mô lên 47.000 tỷ đồng. ACB triển khai gói 5.000 tỷ đồng, lãi suất thấp hơn 1%/năm so với mức hiện hữu. Đến ngày 18/8/2026, đã có hơn 10 ngân hàng công bố chương trình cho vay ưu đãi, mức giảm cao nhất lên tới 2,5%/năm tùy nhóm khách hàng và kỳ hạn.

HDBank xác định hộ kinh doanh là một trong những phân khúc ưu tiên nửa cuối năm 2026. Để có nguồn lực triển khai, ngân hàng này huy động khoản vay xã hội hợp vốn quốc tế 721 triệu USD — lớn nhất từ trước đến nay do một tổ chức Việt Nam huy động — cùng 100 triệu USD trái phiếu xanh, đồng thời triển khai tín dụng ưu đãi với lãi suất từ 8%/năm.

Song song với các gói lãi suất ưu đãi, các ngân hàng còn tiếp cận hộ kinh doanh qua hướng số hóa toàn diện hoạt động tài chính. Trong bối cảnh quy định về chuẩn hóa tài khoản và hóa đơn điện tử đối với hộ kinh doanh được siết chặt hơn từ đầu năm 2026, nhiều ngân hàng đã đồng loạt tung giải pháp tích hợp mở tài khoản, quản lý bán hàng, hóa đơn điện tử và vốn vay trên cùng một nền tảng, giúp hộ kinh doanh vừa tuân thủ quy định thuế mới, vừa có thêm dữ liệu để tiếp cận tín dụng.

Ngân hàng Bản Việt (BVBank) là một ví dụ cụ thể: từ ngày 1/7 đến 31/12/2026, ngân hàng triển khai chương trình hoàn tiền 200.000 đồng cho khách hàng mở mới tài khoản Hộ kinh doanh trên nền tảng Digimi, trong đó 100.000 đồng được hoàn khi liên kết thành công với hệ thống thuế điện tử eTax Mobile. Bên cạnh giải pháp vận hành, BVBank còn cung cấp các gói vay ưu đãi bổ sung vốn lưu động, giúp hộ kinh doanh chủ động nguồn lực nhập hàng, mở rộng quy mô hoặc đầu tư trang thiết bị.

Dù các gói tín dụng ưu đãi được công bố dồn dập, khả năng tiếp cận vốn của hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ vẫn vướng một nút thắt cố hữu: yêu cầu tài sản bảo đảm. Theo chuyên gia kinh tế, dẫn số liệu cho thấy tỷ lệ các khoản vay yêu cầu tài sản bảo đảm tại Việt Nam lên tới 93,5%, cao hơn nhiều so với các nước trong khu vực như Malaysia hay Thái Lan; khoảng 75% doanh nghiệp được khảo sát thừa nhận không thể tiếp cận vốn nếu thiếu bất động sản thế chấp.

Có ba vấn đề doanh nghiệp quan tâm nhất hiện nay là khả năng vay được nhiều vốn hơn, lãi suất thấp hơn và thời hạn vay dài hơn — những yếu tố khó cải thiện nếu tư duy cho vay vẫn phụ thuộc chủ yếu vào tài sản thế chấp. Một số ngân hàng đã bắt đầu mở rộng danh mục tài sản bảo đảm: SeABank, trong gói SeAPro dành cho doanh nghiệp chuyển đổi từ hộ kinh doanh, bổ sung phương tiện vận tải như ô tô chở người, xe tải, xe bán tải — tài sản phổ biến trong hoạt động kinh doanh thực tế của nhóm khách hàng này — bên cạnh bất động sản, sổ tiết kiệm và giấy tờ có giá truyền thống.

Về chính sách dài hạn, Bộ Tài chính đang xây dựng dự thảo Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa (sửa đổi) để thay thế luật năm 2017, dự kiến trình Quốc hội tại kỳ họp tháng 10/2026. Trọng tâm dự thảo là cơ chế thử nghiệm (sandbox) cho vay dựa trên dữ liệu và dòng tiền, thay thế dần phương pháp thẩm định truyền thống phụ thuộc nhiều vào tài sản bảo đảm; đồng thời khuyến khích tổ chức tín dụng chấp nhận đa dạng hình thức bảo đảm hơn, bao gồm tài sản hình thành trong tương lai, quyền sở hữu trí tuệ và tài sản số, cùng cho vay dựa trên xếp hạng tín nhiệm và phương án kinh doanh.

Từ phía cộng đồng doanh nghiệp, Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam đã kiến nghị Ngân hàng Nhà nước thí điểm cho vay dựa trên dòng tiền, hợp đồng, đơn hàng, hóa đơn điện tử và dữ liệu thuế, hướng đi mà một số ngân hàng cho biết đã bắt đầu thử nghiệm qua các sản phẩm phối hợp với phần mềm kế toán, cho phép kiểm soát doanh thu thực tế để từng bước mở rộng hạn mức tín chấp khi mức độ tin cậy được xác lập.

Với sự cộng hưởng giữa chỉ đạo chính sách, các gói tín dụng cụ thể từ ngân hàng thương mại và xu hướng số hóa dữ liệu hộ kinh doanh, cánh cửa tiếp cận vốn ưu đãi cho khu vực kinh tế này đang dần được mở rộng. Tuy nhiên, để dòng vốn thực sự đến được với số đông hộ kinh doanh nhỏ lẻ, giới quan sát cho rằng cần thêm thời gian để các cơ chế cho vay dựa trên dòng tiền và dữ liệu được luật hóa và triển khai đồng bộ trên diện rộng, thay vì chỉ dừng ở các chương trình thí điểm của từng ngân hàng.

Hoàng Nguyễn