Mua bán hàng đã qua sử dụng: Lợi ích kinh tế và môi trường

Theo dõi KT&TD trên

Phát triển và đa dạng ở nhiều quốc gia

Trên toàn cầu, thị trường mua bán hàng đã qua sử dụng đang phát triển mạnh mẽ. Các nền kinh tế lớn như Mỹ, Trung Quốc và châu Âu đều chứng kiến sự gia tăng của việc mua bán hàng đã qua sử dụng. Các ưu điểm chính của việc mua bán hàng đã qua sử dụng bao gồm tiết kiệm tài nguyên, giảm lượng rác thải và giá cả hợp lý hơn so với hàng mới. Nhiều người tiêu dùng cũng chọn mua hàng đã qua sử dụng để đảm bảo tính bền vững và hạn chế ảnh hưởng đến môi trường.

Báo cáo hàng năm của eBay về thương mại được công bố năm 2022 nhấn mạnh rằng, người tiêu dùng trẻ tuổi là lực lượng chính mới nổi trên thị trường đồ cũ với 80% số lượng hàng đã qua sử dụng được mua bởi Gen Z. Bên cạnh đó, cứ khoảng 1 trong số 3 người thuộc Gen Z bắt đầu hoạt động bán lại vào năm ngoái, chiếm tỷ lệ lớn nhất, 32%, trong số những người bắt đầu hoạt động kinh doanh đồ cũ vào năm 2022. Trong nghiên cứu của eBay, khoảng 20% người được khảo sát cho biết lý do thúc đẩy họ mua đồ cũ là để tránh lãng phí. Đồng thời, 52% cho biết kiếm thêm tiền là trọng tâm chính của họ khi bán các món đồ đã qua sử dụng.

Còn số liệu từ Thredup - sàn giao dịch sản phẩm thời trang secondhand lớn nhất thế giới - cho thấy trong 10 năm tới thị trường resale sẽ phát triển với tốc độ nhanh chưa từng có. Cụ thể, báo cáo toàn cầu do Thredup thực hiện với sự phân tích của Công ty nghiên cứu thị trường GlobalData cho thấy thị trường đồ cũ nói chung của toàn cầu sẽ tăng gần gấp đôi vào năm 2027, đạt 350 tỷ USD, với thị trường Mỹ đóng góp 70 tỷ USD trong số này. Bán lại trực tuyến là lĩnh vực phát triển nhanh nhất của thị trường đồ cũ, với dự kiến sẽ tăng trung bình thêm 21% hàng năm trong vòng 5 năm tới.

Ông James Reinhart, Giám đốc điều hành của ThredUp, cho rằng bên cạnh những hiểu biết mới về tốc độ tăng trưởng của thị trường và hành vi mua sắm của người tiêu dùng, Báo cáo bán lại hàng năm lần thứ 11 của họ có một số phát hiện đầy cảm hứng kể từ khi bắt đầu việc khảo sát vào năm 2013. Một trong những phát hiện đó là thị trường resale ngành thời trang đang phát triển với tốc độ nhanh hơn 11 lần so với bán lẻ truyền thống, nó sẽ có giá trị 84 tỷ USD vào năm 2030, với giá trị của thời trang nhanh khi đó được dự đoán là khoảng 40 tỷ USD.

Tại Mỹ, thị trường mua bán hàng đã qua sử dụng rất phát triển và đa dạng. Có nhiều kênh mua sắm hàng đã qua sử dụng như cửa hàng đồ cũ, thị trường trực tuyến, phiên đấu giá trực tuyến và các ứng dụng di động. Người tiêu dùng Mỹ đánh giá cao việc mua hàng đã qua sử dụng để tiết kiệm tiền, tìm kiếm sản phẩm độc đáo và giảm tác động môi trường. Nhiều người dân Mỹ cho rằng, một số sản phẩm đã qua sử dụng có chất lượng tốt và có thể tồn tại trong thời gian dài. Điều này đặc biệt áp dụng đối với những mặt hàng cổ điển hoặc sản xuất từ các thương hiệu chất lượng cao. Người dùng có thể tận hưởng những sản phẩm chất lượng với giá thành hợp lý.

Tại một số nước châu Âu như Anh, Pháp, Đức và Hà Lan đều có thị trường mua bán hàng đã qua sử dụng phát triển. Các cửa hàng từ thiện, cửa hàng đồ cũ và chợ đồ cũ là những địa điểm phổ biến để mua sắm hàng đã qua sử dụng. Châu Âu cũng có một số chính sách và quy định chặt chẽ về việc tái sử dụng và tái chế, khuyến khích người dân mua sắm hàng đã qua sử dụng để giảm tác động đến môi trường. Ở Nhật Bản, thị trường mua bán hàng đã qua sử dụng có một khía cạnh đặc biệt là "đồ cổ" (antique). Người Nhật rất quan tâm và đánh giá cao việc sở hữu đồ cổ có giá trị lịch sử và văn hóa. Ngoài ra, cửa hàng đồ cũ và các trang web trực tuyến cũng phát triển mạnh, tạo ra sự đa dạng và sự lựa chọn cho người tiêu dùng.

Với sự gia tăng đáng kể của dân số và tăng trưởng kinh tế, thị trường mua bán hàng đã qua sử dụng tại Trung Quốc đang phát triển mạnh mẽ. Trung Quốc có các cửa hàng đồ cũ, chợ đồ cũ và kênh trực tuyến để mua bán hàng đã qua sử dụng. Người tiêu dùng Trung Quốc đánh giá cao tính tiết kiệm và sự đa dạng của hàng đã qua sử dụng.

Có thể thấy, thị trường mua bán hàng đã qua sử dụng đang phát triển mạnh mẽ trên toàn cầu và ở nhiều quốc gia, bao gồm Hoa Kỳ, châu Âu, Nhật Bản, Trung Quốc và Việt Nam. Việc mua sắm hàng đã qua sử dụng theo quan niệm của người dân ở các quốc gia này không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn đóng góp vào việc bảo vệ môi trường và phát triển bền vững.

Sự phát triển tại Việt Nam

Cửa hàng đồ cũ đang phát triển đáng kể ở Việt Nam trong những năm gần đây. Các cửa hàng đồ cũ thường tập trung vào việc mua bán, trao đổi và tái sử dụng các sản phẩm đã qua sử dụng như quần áo, giày dép, đồ gia dụng, đồ điện tử, đồ chơi, sách và nhiều mặt hàng khác. Với tốc độ tăng trưởng kinh tế nhanh chóng và sự nâng cao của mức sống, người tiêu dùng Việt Nam ngày càng nhận thức được giá trị của việc mua sắm hàng đã qua sử dụng có thương hiệu, chất lượng cao nhưng giá “mềm”.

Nếu như trước đây, các cửa hàng bán đồ cũ chủ yếu bán trực tiếp thì những năm gần đây, các trang web mua bán trực tuyến, ứng dụng di động và các trang mạng xã hội cho phép người mua và người bán kết nối và trao đổi hàng hóa một cách dễ dàng đã giúp lĩnh vực kinh doanh này có kênh tiếp cận rộng lớn và thu hút nhiều khách hàng tiềm năng hơn tại Việt Nam.

Một xu hướng mới trong cửa hàng đồ cũ ở Việt Nam là sự sáng tạo trong việc chuyển đổi và tân trang các sản phẩm đã qua sử dụng. Thay vì chỉ bán hàng nguyên bản, nhiều cửa hàng đồ cũ đã mở rộng dịch vụ bằng cách cải biến, tân trang và thiết kế lại các sản phẩm để tạo ra những mặt hàng mới và độc đáo. Cùng với đó, nhiều cửa hàng đồ cũ tại Việt Nam đã xây dựng các thương hiệu và phong cách sống bền vững. Những cửa hàng này thường đặt nặng vào các giá trị như sự tái chế, tiết kiệm tài nguyên và tôn trọng môi trường. Bằng cách tạo ra những trải nghiệm mua sắm và phong cách sống khác biệt, họ đã thu hút được sự quan tâm và lòng tin của người tiêu dùng.

Hiện kinh doanh hàng đã qua sử dụng phát triển mạnh ở các thành phố lớn, tiêu biểu như tại TP. Hà Nội, TP.Hồ Chí Minh. Tại Hà Nội, những con phố như: Phố Hàng Bông, Phố Hàng Đường, Phố Lê Duẩn, Phố Tạ Hiện, Khu vực phố Hàng Mã - Hàng Lược… có rất nhiều cửa hàng bán áo quần, giày dép, túi xách và đồ gia dụng đã qua sử dụng. Đến những địa điểm mua sắm này, người dùng có thể tìm thấy đồ vintage, quần áo cổ điển, đồ gia dụng và đồ trang trí độc đáo. Tại TP.Hồ Chí Minh, một số phố nổi tiếng buôn bán hàng đã qua sử dụng gồm quần áo, giày dép, đồ trang sức, đồ gia dụng và đồ điện tử, cụ thể như Nguyễn Trãi, Bùi Viện, Thảo Điền, Võ Văn Tần, Lê Công Kiều.

Nguyên nhân hàng đã qua sử dụng được một bộ phận người tiêu dùng Việt ưa chuộng là do khi mua giá cả phải chăng nhưng lại có thể sở hữu những thương hiệu lớn mà không phải bỏ ra số tiền đắt đỏ. Đồng thời, ngày càng có nhiều người ý thức được việc mua hàng đã qua sử dụng giúp giảm tải những tác động tiêu cực đến môi trường do việc sản xuất hàng mới gây ra. Ngoài ra, sự phát triển của thị trường mua bán hàng đã qua sử dụng cũng tạo ra cơ hội kinh doanh cho nhiều người. Người bán hàng đã qua sử dụng có thể tận dụng các kênh trực tuyến và cộng đồng mạng để tiếp cận khách hàng một cách dễ dàng. Điều này đồng nghĩa với việc tạo ra thêm công việc và đóng góp vào tăng trưởng kinh tế của đất nước.

Đóng góp quan trọng trong phát triển kinh tế tuần hoàn

Kinh tế tuần hoàn là một khái niệm kinh tế được thiết kế để tận dụng tài nguyên có sẵn một cách hiệu quả và giảm thiểu lượng rác thải. Việc mua bán đồ cũ đóng góp vào việc xây dựng mô hình kinh tế tuần hoàn thông qua các khía cạnh sau:

Tái sử dụng tài nguyên: Mua bán đồ cũ tạo cơ hội tái sử dụng tài nguyên. Thay vì sản xuất mới, việc mua sắm hàng đã qua sử dụng cho phép tận dụng lại các sản phẩm đã tồn tại trên thị trường. Điều này giảm thiểu nhu cầu tài nguyên mới, nhưng vẫn đáp ứng được nhu cầu tiêu dùng và giảm lượng rác thải.

Giảm lượng rác thải: Mua bán đồ cũ giúp giảm lượng rác thải đi vào môi trường. Thay vì đồ bị vứt bỏ hoặc đốt cháy, các sản phẩm đã qua sử dụng được chuyển nhượng cho người khác sử dụng, kéo dài tuổi thọ của chúng và giảm sự cần thiết của việc sản xuất mới. Điều này giúp giảm tác động tiêu cực đến môi trường và sự cần thiết của việc khai thác tài nguyên mới.

Tạo ra cơ hội kinh doanh và việc làm: Thị trường mua bán đồ cũ tạo ra cơ hội kinh doanh và việc làm cho nhiều người. Việc mua sắm hàng đã qua sử dụng tạo ra nhu cầu cho các cửa hàng đồ cũ, công ty tái chế, những người kinh doanh và người lao động trong ngành này. Điều này góp phần tạo ra thêm công việc và đóng góp vào tăng trưởng kinh tế.

Tiết kiệm chi phí: Mua sắm hàng đã qua sử dụng thường tiết kiệm chi phí so với việc mua hàng mới. Điều này mang lại lợi ích kinh tế cho người tiêu dùng, giúp họ tiết kiệm tiền và chi tiêu một cách thông minh hơn.

Khuyến khích sáng tạo và đổi mới: Mua bán đồ cũ khuyến khích sự sáng tạo và đổi mới. Các nhà kinh doanh và người tiêu dùng có thể tìm ra những cách sáng tạo để tân trang, cải biến và tái sử dụng các sản phẩm đã qua sử dụng. Điều này tạo ra môi trường thúc đẩy sự đổi mới và khám phá những giá trị mới từ những sản phẩm đã tồn tại.

Mua bán đồ cũ đóng góp vào việc phát triển kinh tế tuần hoàn bằng cách tận dụng tài nguyên, giảm lượng rác thải, tạo ra cơ hội kinh doanh và việc làm, tiết kiệm chi phí và khuyến khích sáng tạo. Điều này không chỉ có lợi cho môi trường mà còn mang lại lợi ích kinh tế và xã hội. Mua hàng đã qua sử dụng có những lợi ích và tiềm năng bền vững, tuy nhiên cũng có một số vấn đề bất cập có thể phát sinh. Một số vấn đề phổ biến mà người mua hàng đã qua sử dụng có thể gặp phải:

Chất lượng và trạng thái: Hàng đã qua sử dụng có thể đã trải qua sự tổn thất về chất lượng hoặc có các lỗi ẩn không dễ nhận ra ban đầu. Người mua cần kiểm tra kỹ trước khi mua để đảm bảo sản phẩm đáp ứng yêu cầu của mình.

Bảo hành và dịch vụ hậu mãi: Một số mặt hàng đã qua sử dụng có thể không còn được bảo hành hoặc không được hỗ trợ dịch vụ hậu mãi. Điều này có thể gây rắc rối nếu sản phẩm gặp sự cố sau khi mua.

Vấn đề về vệ sinh: Một số người có lo ngại về vấn đề vệ sinh khi mua hàng đã qua sử dụng, đặc biệt là đối với quần áo, giày dép hoặc đồ nội thất. Việc chăm sóc và vệ sinh sản phẩm trước khi sử dụng là cần thiết để đảm bảo an toàn và sức khỏe.

Sự lựa chọn hạn chế: So với mua hàng mới, việc tìm kiếm các sản phẩm cụ thể hoặc phiên bản mới nhất trong hàng đã qua sử dụng có thể gặp khó khăn. Có thể mất thời gian và công sức để tìm được sản phẩm mong muốn.

Tính khả thi kinh tế: Trong một số trường hợp, việc mua hàng đã qua sử dụng có thể không phù hợp về mặt kinh tế. Điều này có thể xảy ra khi giá bán của một số sản phẩm đã qua sử dụng không có sự chênh lệch đáng kể so với sản phẩm mới hoặc khi sản phẩm đã qua sử dụng đòi hỏi chi phí bảo trì hoặc sửa chữa cao.

Thị trường mua bán hàng đã qua sử dụng đang phát triển mạnh mẽ trên toàn cầu và tại Việt Nam. Việc mua sắm hàng đã qua sử dụng không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn góp phần bảo vệ môi trường. Việt Nam có tiềm năng lớn để phát triển thêm thị trường này và cần có sự hỗ trợ từ chính phủ và các bên liên quan để đảm bảo sự phát triển bền vững và an toàn của thị trường mua bán hàng đã qua sử dụng trong tương lai.

Ngọc Minh