Đề xuất mới về thuế để gỡ khó cho các dự án trọng điểm, đặc thù
Bộ Tài chính đang dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về việc sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị quyết số 107/2023/QH15 ngày 29/11/2023 của Quốc hội về việc áp dụng thuế thu nhập doanh nghiệp bổ sung theo quy định chống xói mòn cơ sở thuế toàn cầu.
Dự thảo khi được ban hành kỳ vọng sẽ tháo gỡ khó khăn cho các dự án đầu tư trọng điểm có yếu tố đặc thù… và bảo đảm tính khả thi trong quản lý thuế và tránh các xung đột pháp lý quốc tế.
Tháo gỡ khó khăn cho các dự án đầu tư trọng điểm có yếu tố đặc thù; tăng cường tính linh hoạt trong tổ chức thực hiện và xử lý kịp thời các trường hợp phát sinh để đảm bảo ổn định môi trường đầu tư
Đảm bảo ổn định môi trường đầu tư
Bộ Tài chính cho biết, việc ban hành Nghị quyết của Quốc hội về việc sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị quyết số 107/2023/QH15 ngày 29/11/2023 của Quốc hội về việc áp dụng thuế thu nhập doanh nghiệp (DN) bổ sung theo quy định chống xói mòn cơ sở thuế toàn cầu phù hợp với quy tắc thuế tối thiểu toàn cầu thuộc Trụ cột 2 và các hướng dẫn của OECD; không vi phạm các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên.
Đồng thời, tháo gỡ khó khăn cho các dự án đầu tư trọng điểm có yếu tố đặc thù; tăng cường tính linh hoạt trong tổ chức thực hiện và xử lý kịp thời các trường hợp phát sinh để đảm bảo ổn định môi trường đầu tư.
Tại dự thảo, Bộ Tài chính đề xuất bổ sung khoản 9a Điều 4 Nghị quyết 107/2023/QH15 như sau: "9a. Số thuế thu nhập DN bổ sung tối thiểu nội địa đạt chuẩn sẽ được xác định bằng 0 (không) trong năm tài chính đối với các DN thực hiện Dự án Nhà máy điện theo cơ chế Xây dựng - Vận hành - Chuyển giao có bảo lãnh Chính phủ (sau đây gọi là Dự án BOT điện) với điều kiện Hợp đồng Xây dựng Vận hành - Chuyển giao có cam kết về thuế và được ký kết trước ngày Nghị quyết 107/2023/QH15 có hiệu lực thi hành (1/1/2024).
Trường hợp DN thực hiện Dự án BOT điện là đơn vị hợp thành của tập đoàn đa quốc gia có nhiều hơn một đơn vị hợp thành tại Việt Nam thì số thuế thu nhập DN bổ sung tối thiểu nội địa đạt chuẩn đối với DN này là số thuế được phân bổ theo tiêu chí thu nhập theo Quy định về thuế tối thiểu toàn cầu từ số thuế thu nhập DN bổ sung tối thiểu nội địa đạt chuẩn của tập đoàn đa quốc gia và số thuế phân bổ được xác định bằng 0 (không).
Trường hợp DN thực hiện Dự án BOT điện là đơn vị hợp thành duy nhất hoặc là liên doanh duy nhất của tập đoàn đa quốc gia tại Việt Nam, DN nộp hồ sơ khai thuế theo quy định tại Điều 6 Nghị quyết này và thực hiện kê khai thuế thu nhập DN bổ sung tối thiểu nội địa đạt chuẩn bằng 0 (không)."
Theo Bộ Tài chính, trong quá trình xây dựng và lấy ý kiến ban hành Nghị quyết 107/2023/QH15, vấn đề đảm bảo ưu đãi cho các dự án đầu tư đã được đặt ra. Để bảo đảm môi trường đầu tư tại Việt Nam, ngày 31/12/2024, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 182/2024/NĐ-CP quy định về thành lập, quản lý và sử dụng Quỹ Hỗ trợ đầu tư để hỗ trợ cho các DN đáp ứng tiêu chí và điều kiện hỗ trợ từ Quỹ.
Tuy nhiên, trong quá trình này, các DN thực hiện dự án BOT điện đã không xác định, đánh giá và báo cáo kịp thời, rõ ràng các tác động tài chính đặc thù. Do đó, cơ chế thực thi QDMTT (thuế thu nhập DN bổ sung tối thiểu nội địa đạt chuẩn) hiện tại chưa miễn trừ áp dụng đối với các dự án này.
Bộ Tài chính cho biết, nội dung bổ sung nêu trên nhằm bổ sung quy định về cơ chế tương đương với việc miễn trừ áp dụng QDMTT (cụ thể là xác định thuế thu nhập DN bổ sung tối thiểu nội địa đạt chuẩn bằng 0) đối với DN thực hiện dự án BOT điện có bảo lãnh Chính phủ (GGU).
Việc sửa đổi, bổ sung Nghị quyết 107 nhằm đảm bảo tính thống nhất của hệ thống pháp luật, bảo đảm tính khả thi trong quản lý thuế và tránh các xung đột pháp lý quốc tế
Tránh các xung đột pháp lý quốc tế
Tại dự thảo, Bộ Tài chính đề xuất sửa đổi, bổ sung khoản 4 Điều 3 Nghị quyết 107/2023/QH15 như sau: Công ty mẹ tối cao là công ty thuộc tập đoàn đa quốc gia có quyền kiểm soát trực tiếp hoặc gián tiếp tại các công ty, tổ chức khác của một tập đoàn đa quốc gia, không bị nắm giữ quyền kiểm soát bởi bất kỳ công ty, tổ chức nào khác và báo cáo tài chính hợp nhất của công ty mẹ tối cao không được hợp nhất vào bất kỳ báo cáo tài chính của một công ty, tổ chức nào khác trên toàn cầu.
Theo Bộ Tài chính, nội dung sửa đổi, hoàn thiện về mặt câu chữ nêu trên nhằm sửa đổi để chuẩn hóa định nghĩa Công ty mẹ tối cao, đảm bảo tính thống nhất của hệ thống pháp luật, bảo đảm tính khả thi trong quản lý thuế và tránh các xung đột pháp lý quốc tế.
Dự thảo cũng đề xuất sửa đổi, bổ sung khoản 2 Điều 8 Nghị quyết 107/2023/QH15 như sau: 2. Trong quá trình thực hiện Nghị quyết này, Chính phủ được ban hành Nghị định xử lý các vấn đề phát sinh khác với Nghị quyết này và báo cáo Quốc hội tại kỳ họp gần nhất. Chính phủ ban hành Nghị định phải đảm bảo tuân thủ quy định của Đảng về kiểm soát quyền lực, bảo đảm lợi ích quốc gia, lợi ích người dân, DN, bảo đảm điều kiện thực thi và chịu trách nhiệm về các quy định ban hành.
Bộ Tài chính cho biết, nội dung sửa đổi, hoàn thiện nêu trên nhằm bổ sung cơ chế phân quyền để Chính phủ xử lý các vấn đề phát sinh khi thực hiện Nghị quyết là phù hợp với chủ trương của Nghị quyết 66-NQ/TW ngày 30/4/2025 của Bộ Chính trị về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỉ nguyên mới.
Nội dung bổ sung tại dự thảo Nghị quyết quy định về việc xác định thuế thu nhập DN bổ sung tối thiểu nội địa đạt chuẩn bằng 0 đối với các DN thực hiện Dự án BOT điện. Nội dung này khác với nội dung đang quy định tại Nghị quyết 107/2023/QH15. Vì vậy, cần thiết phải sửa đổi, bổ sung khoản 2 Điều 8 Nghị quyết 107/2023/QH15 cho phù hợp.
Đồng thời, trường hợp sau khi Nghị quyết được ban hành mà phát sinh trường hợp khác tương tự thì việc phân định thẩm quyền cho Chính phủ ban hành Nghị định để xử lý và báo cáo Quốc hội sẽ bảo đảm thống nhất quy định pháp luật và kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc./.
Bối cảnh hình thành và các đặc thù của dự án BOT nhà máy điện
Bộ Tài chính cho biết, trong giai đoạn từ 2005 đến 2015, Việt Nam đối mặt với nhu cầu cấp thiết về đầu tư phát triển nguồn điện nhằm đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia. Trong bối cảnh nguồn lực nhà nước còn hạn chế, Chính phủ đã chủ trương thu hút đầu tư tư nhân, đặc biệt là các nhà đầu tư nước ngoài có 100% vốn đầu tư trực tiếp, vào các dự án nhà máy điện theo hình thức hợp đồng xây dựng - kinh doanh - chuyển giao (BOT).
Quá trình xây dựng và ký kết hợp đồng các dự án BOT nhà máy điện được các nhà đầu tư quan tâm gửi hồ sơ đề xuất thực hiện dự án tới Chính phủ, trực tiếp hoặc thông qua Bộ Công thương. Bộ Công thương chủ trì xem xét hồ sơ, lấy ý kiến các Bộ, ngành và cơ quan liên quan, sau đó tổng hợp, trình Thủ tướng Chính phủ xem xét, quyết định. Trên cơ sở đó, Thủ tướng Chính phủ ban hành văn bản giao nhà đầu tư thực hiện dự án.
Bộ Công thương là cơ quan được giao thay mặt Chính phủ và giữ vai trò cơ quan nhà nước có thẩm quyền, chủ trì phối hợp với các Bộ, ngành liên quan đàm phán, ký kết hợp đồng dự án (hợp đồng BOT) và tài liệu bảo lãnh của Chính phủ (GGU) với các nhà đầu tư.
Việc đàm phán hợp đồng BOT và tài liệu bảo lãnh của Chính phủ được tiến hành sau khi báo cáo nghiên cứu khả thi của dự án được phê duyệt, với sự tham gia của đại diện các Bộ, ngành liên quan. Trong quá trình thực hiện, dự thảo hợp đồng dự án BOT và tài liệu bảo lãnh của Chính phủ được gửi lấy ý kiến các Bộ, ngành và cơ quan liên quan để làm cơ sở hoàn thiện nội dung hợp đồng và trình Thủ tướng Chính phủ.
Việc ký kết hợp đồng BOT và GGU chỉ được thực hiện sau khi có văn bản chấp thuận của Thủ tướng Chính phủ.
Thực tế, giai đoạn Thủ tướng Chính phủ phê duyệt đề xuất đầu tư và giao chủ đầu tư các dự án BOT nhà máy điện chủ yếu diễn ra trong khoảng thời gian từ năm 2005 đến năm 2015. Sau khi có chủ trương chấp thuận giao chủ đầu tư các dự án BOT nhà máy điện, các cơ quan liên quan tập trung vào việc đánh giá nghiên cứu khả thi, đàm phán, hoàn thiện hồ sơ và tiến hành ký kết hợp đồng với nhà đầu tư. Trong số này, dự án Mông Dương 2 là hợp đồng BOT đầu tiên được ký kết vào năm 2011, trong khi dự án cuối cùng là Vũng Áng 2 được ký vào năm 2020.
Việc xây dựng và ký kết các hợp đồng dự án BOT nhà máy điện và tài liệu bảo lãnh của Chính phủ luôn bảo đảm tuân thủ đúng quy trình, quy định của pháp luật và các ý kiến chỉ đạo của Chính phủ Thủ tướng Chính phủ, có sự tham gia, góp ý của các bộ, ngành và cơ quan liên quan (trong đó có Bộ Kế hoạch và Đầu tư, nay là Bộ Tài chính) trong từng giai đoạn, và được Chính phủ phê duyệt theo đúng thẩm quyền.
Việc thu hút các nhà đầu tư nước ngoài đầu tư, phát triển các nhà máy điện thông qua hình thức BOT góp phần quan trọng trong việc bổ sung nguồn vốn đầu tư, giảm gánh nặng cho ngân sách nhà nước và DN nhà nước, qua đó thúc đẩy phát triển hệ thống điện và tăng cường bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.
