Suy giảm khả năng lao động: Cần đáp ứng điều kiện nào để được hưởng lương hưu?
Luật BHXH năm 2024 tiếp tục hoàn thiện các quy định nhằm bảo đảm quyền lợi an sinh cho người lao động, trong đó có người lao động bị suy giảm khả năng lao động.
Tuy nhiên, để được hưởng lương hưu, người lao động cần đáp ứng đầy đủ các điều kiện theo quy định của pháp luật về BHXH. Việc hiểu đúng các quy định sẽ giúp người lao động chủ động lựa chọn phương án phù hợp, bảo đảm quyền lợi hưu trí và cuộc sống ổn định khi về già.
Theo Luật BHXH năm 2024 và Nghị định số 159/2025/NĐ-CP của Chính phủ, người lao động bị suy giảm khả năng lao động từ 61% trở lên có thể được xem xét hưởng lương hưu ở tuổi thấp hơn tuổi nghỉ hưu trong điều kiện lao động bình thường nếu có đủ thời gian đóng BHXH và đáp ứng các điều kiện về tuổi đời theo quy định.
Cụ thể, người lao động phải có từ đủ 20 năm đóng BHXH trở lên và được Hội đồng Giám định y khoa kết luận suy giảm khả năng lao động. Trường hợp suy giảm khả năng lao động từ 61% đến dưới 81% có thể được nghỉ hưu ở tuổi thấp hơn tối đa 5 năm so với tuổi nghỉ hưu trong điều kiện lao động bình thường. Trường hợp suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên có thể được nghỉ hưu ở tuổi thấp hơn tối đa 10 năm. Đối với người có từ đủ 15 năm trở lên làm nghề, công việc đặc biệt nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm, nếu bị suy giảm khả năng lao động từ 61% trở lên thì cũng được xem xét hưởng lương hưu theo quy định.
Như vậy, mức suy giảm khả năng lao động từ 61% trở lên chỉ là một trong những điều kiện để được xem xét hưởng lương hưu. Người lao động vẫn phải đáp ứng đồng thời điều kiện về thời gian đóng BHXH và tuổi đời theo quy định. Trường hợp chưa đủ thời gian đóng BHXH thì chưa đủ điều kiện để được giải quyết chế độ hưu trí.
Vì vậy, người lao động cần theo dõi quá trình tham gia BHXH của mình, chủ động lựa chọn các phương án phù hợp như tiếp tục tham gia BHXH hoặc bảo lưu thời gian đã đóng để bảo đảm cơ hội được hưởng lương hưu và các quyền lợi an sinh lâu dài khi về già.
Nhiều lựa chọn để bảo đảm quyền lợi hưu trí
Đối với người lao động phải nghỉ việc sớm do sức khỏe giảm sút nhưng chưa đủ điều kiện hưởng lương hưu, pháp luật hiện hành vẫn có những cơ chế nhằm bảo đảm quyền lợi an sinh lâu dài.
Theo đó, người lao động có thể tiếp tục tham gia BHXH tự nguyện để cộng nối với thời gian đã tham gia BHXH bắt buộc trước đó, qua đó hoàn thiện điều kiện hưởng lương hưu khi đủ tuổi theo quy định.
Bên cạnh đó, người lao động có thể lựa chọn bảo lưu thời gian đã đóng BHXH. Toàn bộ thời gian tham gia BHXH sẽ được ghi nhận và cộng dồn để làm căn cứ giải quyết các chế độ BHXH khi đủ điều kiện.
Trường hợp có nhu cầu nhận BHXH một lần, người lao động có thể thực hiện theo quy định của Luật BHXH. Tuy nhiên, việc nhận BHXH một lần đồng nghĩa với việc không tiếp tục tích lũy thời gian tham gia BHXH để hưởng lương hưu và các quyền lợi đi kèm của chế độ hưu trí trong tương lai.
Tăng cơ hội thụ hưởng an sinh khi về già
Một điểm mới đáng chú ý của Luật BHXH năm 2024 là bổ sung chế độ trợ cấp hằng tháng đối với người lao động đã đến tuổi nghỉ hưu nhưng chưa đủ điều kiện hưởng lương hưu.
Theo đó, người lao động đã đến tuổi nghỉ hưu, có thời gian đóng BHXH nhưng chưa đủ điều kiện hưởng lương hưu, không hưởng BHXH một lần và có yêu cầu thì được xem xét hưởng trợ cấp hằng tháng theo quy định.
Mức trợ cấp được xác định căn cứ vào thời gian và mức đóng BHXH của người lao động. Đặc biệt, trong thời gian hưởng trợ cấp hằng tháng, người thụ hưởng còn được ngân sách nhà nước đóng BHYT, góp phần giảm bớt gánh nặng chi phí khám chữa bệnh khi tuổi cao.
Việc tiếp tục tham gia BHXH tự nguyện hoặc bảo lưu thời gian đã đóng sẽ giúp người lao động có cơ hội hưởng lương hưu, được cấp thẻ BHYT trong suốt thời gian hưởng lương hưu và thụ hưởng các quyền lợi an sinh xã hội lâu dài.
Do đó, người lao động bị suy giảm khả năng lao động cần tìm hiểu kỹ các quy định của pháp luật về BHXH để lựa chọn phương án phù hợp với điều kiện của bản thân, bảo đảm quyền lợi an sinh trước mắt cũng như lâu dài./.
Thu Thuỷ
