Kết nối cung – cầu: Câu chuyện từ những phiên chợ nông sản đến sàn thương mại điện tử

Theo dõi KT&TD trên

Nếu trước kia, nông sản theo chân người nông dân ra chợ, trao tay nhau bằng niềm tin và nụ cười mộc mạc, thì nay, chúng băng qua hàng trăm cây số, hiện diện trên các sàn thương mại điện tử, livestream và đơn hàng online. Nhưng dù hình thức có đổi thay, cốt lõi của câu chuyện cung – cầu vẫn là một nhu cầu rất con người: cần gặp nhau – đúng lúc, đúng nơi và đúng giá trị.

Bước vào thời kỳ công nghiệp hóa, mô hình trung gian thương mại ra đời như một giải pháp cho bài toán kết nối cung - cầu. Các thương lái đến tận vườn thu mua nông sản, vận chuyển đến các chợ đầu mối, rồi từ đó phân phối đến các chợ dân sinh hay siêu thị. Mô hình này giúp người nông dân tiết kiệm thời gian và công sức bán hàng, nhưng đồng thời cũng tạo ra khoảng cách lớn hơn giữa người sản xuất và người tiêu dùng. Giá nông sản có thể tăng gấp nhiều lần khi đến tay người tiêu dùng, nhưng người nông dân chỉ nhận được phần nhỏ trong chuỗi giá trị đó.

Trong bối cảnh đó, cuộc cách mạng công nghệ 4.0 đã mở ra một chương mới cho câu chuyện kết nối cung - cầu nông sản. Sự xuất hiện của các sàn thương mại điện tử nông nghiệp và ứng dụng công nghệ đã tạo ra một "phiên chợ kỹ thuật số" không giới hạn không gian và thời gian. Người nông dân có thể trực tiếp đưa sản phẩm của mình lên sàn, tiếp cận hàng triệu người tiêu dùng tiềm năng mà không cần thông qua nhiều khâu trung gian.

Tại một số vùng nông thôn, hình ảnh những người nông dân cầm điện thoại thông minh, chụp ảnh nông sản và đăng bán trên các sàn thương mại điện tử đã trở nên quen thuộc. Họ không còn phải thức dậy từ 3-4 giờ sáng để chuẩn bị ra chợ, mà có thể nhận đơn hàng online và chuẩn bị hàng theo yêu cầu. Nhiều hợp tác xã nông nghiệp đã xây dựng được thương hiệu riêng, có chứng nhận an toàn thực phẩm và xuất xứ rõ ràng, từ đó nâng cao giá trị sản phẩm và tạo lòng tin với người tiêu dùng.

Đơn cử như câu chuyện thành công của vải thiều Lục Ngạn, Bắc Giang. Trước đây, vào mùa vải, người dân phải bán với giá rẻ cho thương lái hoặc tự vận chuyển đi xa để bán. Nhưng từ khi được đưa lên các sàn thương mại điện tử lớn như Voso, Sendo, Shopee, vải thiều Lục Ngạn đã tiếp cận được thị trường rộng lớn hơn, giá bán ổn định và người nông dân có thể chủ động hơn trong việc định giá sản phẩm của mình.

Tuy nhiên, con đường chuyển đổi từ phiên chợ truyền thống sang sàn thương mại điện tử không phải không có thách thức. Nhiều nông dân, đặc biệt là thế hệ lớn tuổi, còn lạ lẫm với công nghệ và e ngại thay đổi. Bên cạnh đó, vấn đề về logistics, bảo quản nông sản trong quá trình vận chuyển, cũng như xây dựng lòng tin với người tiêu dùng online là những bài toán cần giải quyết.

Nhận thức được những khó khăn này, nhiều doanh nghiệp công nghệ và tổ chức xã hội đã triển khai các chương trình đào tạo kỹ năng số cho nông dân. Họ được hướng dẫn cách sử dụng điện thoại thông minh, cách đăng bán sản phẩm trên sàn thương mại điện tử, và thậm chí là kỹ năng xây dựng thương hiệu, tiếp thị sản phẩm. Bên cạnh đó, các giải pháp logistics "cánh tay nối dài" cũng được phát triển để đảm bảo nông sản từ vùng sâu vùng xa có thể đến tay người tiêu dùng trong thời gian ngắn nhất, giữ được độ tươi ngon.

Đáng chú ý, mô hình "đi chợ online" ngày càng phổ biến, đặc biệt sau đại dịch COVID-19. Người tiêu dùng có thể dễ dàng đặt mua nông sản tươi sạch từ các vùng miền trên cả nước chỉ với vài cú chạm trên điện thoại. Thông tin về nguồn gốc, quy trình sản xuất được minh bạch hóa, giúp người tiêu dùng an tâm hơn về chất lượng sản phẩm. Đồng thời, họ cũng có thể trực tiếp đánh giá, phản hồi về sản phẩm, tạo ra cơ chế giám sát chất lượng và điều chỉnh sản xuất theo nhu cầu thị trường.

Có thể nói, cuộc cách mạng kỹ thuật số đang dần xóa nhòa khoảng cách giữa người sản xuất và người tiêu dùng, tạo ra một "phiên chợ ảo" kết nối trực tiếp cung - cầu nông sản. Tuy nhiên, điều này không có nghĩa là những phiên chợ truyền thống sẽ biến mất. Thay vào đó, chúng ta đang chứng kiến sự song hành, bổ trợ giữa mô hình truyền thống và hiện đại, mỗi mô hình đều có vai trò riêng trong việc đáp ứng nhu cầu đa dạng của người tiêu dùng.

Từ những phiên chợ nông thôn sớm mai đến các sàn thương mại điện tử sôi động, câu chuyện kết nối cung - cầu nông sản là một hành trình chuyển mình đầy ý nghĩa. Nó không chỉ phản ánh sự phát triển của công nghệ mà còn cho thấy khả năng thích ứng mạnh mẽ của người nông dân Việt Nam trước những thay đổi của thời đại. Khi ranh giới giữa thế giới thực và thế giới số ngày càng mờ nhạt, phiên chợ kỹ thuật số sẽ là cầu nối hiệu quả giữa đồng ruộng và bàn ăn, giữa người trồng và người dùng, mang lại giá trị bền vững cho cả hai phía.

Trong hành trình chuyển đổi này, điều quan trọng là không được đánh mất những giá trị văn hóa, tinh thần của phiên chợ truyền thống - nơi không chỉ diễn ra hoạt động mua bán mà còn là không gian giao lưu, kết nối cộng đồng. Thách thức đặt ra là làm sao để công nghệ không chỉ đơn thuần là công cụ nâng cao hiệu quả kinh tế mà còn giữ gìn, phát huy được những giá trị văn hóa đặc sắc của phiên chợ nông thôn Việt Nam trong thời đại số.

Tiến Hoàng