Đánh thức tiềm năng bản địa: OCOP và du lịch nông thôn tạo lực đẩy mới

Theo dõi KT&TD trên

Gần 17.400 sản phẩm đạt từ ba sao trở lên vào cuối năm 2025, với hơn 8.400 sản phẩm tăng thêm trong ba năm, là minh chứng rõ nét cho sức bật ấn tượng của kinh tế làng quê thời kỳ hội nhập.

Đằng sau những con số tăng trưởng cơ học này là một câu chuyện dài về sự thay đổi tư duy làm kinh tế của hơn 9.300 chủ thể sản xuất, nơi những người nông dân thực thụ đã biết cách chắt lọc tinh hoa từ tài nguyên bản địa để chế tác thành những sản phẩm hàng hóa có sức cạnh tranh cao trên thị trường tự do. Một điểm sáng mang tính nhân văn sâu sắc của chiến lược này chính là sự tham gia mạnh mẽ của các nhóm yếu thế trong xã hội, thể hiện qua việc có tới 40% chủ thể sản xuất là phụ nữ và gần 20% là đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống tại các khu vực khó khăn.

Điều này không chỉ minh chứng cho tính bao trùm của chính sách vĩ mô mà còn khẳng định chương trình đang thực sự trao quyền, tạo ra cơ hội khởi nghiệp công bằng và khơi dậy khát vọng vươn lên làm giàu chính đáng cho người dân ngay trên mảnh đất quê hương, từ đó góp phần đắc lực vào việc giải quyết bài toán ly hương tìm việc tại các đô thị lớn. Hơn thế nữa, việc vượt qua những vòng kiểm định gắt gao để đạt được chứng nhận sao đã trở thành một bảo chứng chất lượng vô giá, giúp các mặt hàng nông sản từ chỗ sản xuất manh mún, nhỏ lẻ và vô danh nhanh chóng tiếp cận được những chuỗi phân phối cao cấp với mức giá bán vượt trội, tạo nền tảng tài chính vững chắc để các hợp tác xã mạnh dạn chuyển đổi sang mô hình sản xuất liên kết chuỗi và hình thành các vùng nguyên liệu sạch có quy mô lớn.

Sự cộng hưởng chính sách chiến lược và sức mạnh của kỷ nguyên số hóa

Bước sang ngày đầu tiên của năm 2026, khu vực nông nghiệp nông thôn đón nhận một xung lực phát triển mới mang tính lịch sử khi ba chương trình mục tiêu quốc gia khổng lồ bao gồm xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số chính thức được hợp nhất thành một chương trình hành động thống nhất. Sự kiện hợp nhất mang tính bước ngoặt này được giới chuyên gia kinh tế đánh giá là một quyết sách vĩ mô vô cùng đúng đắn, giúp triệt tiêu triệt để tình trạng đầu tư dàn trải, tránh phân tán và chồng chéo nguồn lực giữa các ban ngành, đồng thời tạo ra một bệ phóng hạ tầng hoàn hảo để hệ sinh thái sản phẩm bản địa và du lịch nông thôn phát triển liền mạch, gắn kết chặt chẽ với các mục tiêu an sinh xã hội dài hạn. Song song với sự tháo gỡ về mặt cơ chế, công cuộc chuyển đổi số đang bám rễ sâu vào từng quy trình sản xuất, đóng gói và phân phối của các chủ thể kinh tế nông thôn.

Số liệu thống kê thị trường cập nhật cho thấy đã có hơn 4.000 sản phẩm địa phương được tích hợp mã phản hồi nhanh để minh bạch hóa hệ thống truy xuất nguồn gốc sinh thái và gần 3.000 mặt hàng đã vượt qua rào cản địa lý vật lý để kiêu hãnh hiện diện trên các kệ hàng ảo của những nền tảng thương mại điện tử sừng sỏ như Postmart, Voso, Shopee hay Lazada. Sự thích ứng nhanh nhạy và đầy bản lĩnh với công nghệ số không chỉ giúp nông sản Việt thâm nhập sâu vào các chuỗi cung ứng hiện đại mà còn mang lại hiệu quả kinh tế rực rỡ được đo đếm bằng những con số thực tế đầy sức thuyết phục. Cụ thể, hơn 60% cơ sở kinh doanh đã ghi nhận mức tăng trưởng doanh thu bình quân lên tới 17,6% mỗi năm, trong khi hơn 40% doanh nghiệp buộc phải liên tục mở rộng quy mô lao động, tuyển dụng thêm nhân sự tại địa phương để kịp thời đáp ứng những đơn hàng xuất khẩu và tiêu dùng nội địa ngày một tăng cao.

Khai phóng tiềm năng kinh tế trải nghiệm và hành trình vươn ra biển lớn

Cùng với sự thăng hoa về chất lượng của các sản phẩm hàng hóa đặc trưng, mảng du lịch nông thôn cũng đang chứng kiến một cuộc bứt tốc ngoạn mục với sự hiện diện của hơn 600 mô hình dịch vụ đang hoạt động hiệu quả trên khắp cả nước, tăng trưởng gấp 1,6 lần so với thời điểm năm 2021. Sự kết hợp khéo léo và tinh tế giữa trải nghiệm không gian văn hóa bản địa, tham quan tìm hiểu quy trình sản xuất nông nghiệp truyền thống và hoạt động mua sắm đặc sản địa phương đã tạo ra một hệ sinh thái kinh tế tuần hoàn đa giá trị, giúp nhiều vùng quê nghèo nhanh chóng thay da đổi thịt. Thực tiễn thương trường đã chứng minh sức bật phi thường của mô hình kinh tế cộng sinh này qua những câu chuyện thành công tiêu biểu như việc thương hiệu chè Thái Nguyên sau khi được chuẩn hóa chất lượng và gắn sao đã nâng tầm giá trị lên gấp nhiều lần, hay sự lột xác đáng kinh ngạc của làng nghề thêu ren Tứ Kỳ tại Hải Dương khi biết kết hợp khéo léo giữa việc trình diễn chế tác sản phẩm thủ công mỹ nghệ với cung cấp dịch vụ du lịch trải nghiệm, giúp giá bán sản phẩm tăng vọt gấp ba lần cùng với lượng du khách đổ về tham quan nườm nượp quanh năm.

Dòng tiền khổng lồ từ các hoạt động du lịch kết hợp này hiện đã chạm mốc hơn 25.000 tỷ đồng mỗi năm, chiếm một tỷ trọng vô cùng ấn tượng lên tới 15% tổng giá trị sản xuất của toàn bộ khu vực kinh tế nông thôn. Không chỉ dừng lại ở việc thỏa mãn và chinh phục thị trường nội địa với hơn một trăm triệu dân, những tinh hoa nông sản Việt mang trên mình niềm tự hào bản địa như gạo ST25, cà phê đặc sản rang xay, tinh dầu quế nguyên chất, hạt điều hay mật ong rừng hoang dã đã mạnh mẽ vượt qua vô vàn hàng rào kỹ thuật khắt khe để đặt chân đến hơn 60 quốc gia và vùng lãnh thổ trên toàn thế giới. Đây chính là minh chứng sắc bén và rõ nét nhất cho thấy hàng hóa nông thôn Việt Nam hoàn toàn có đủ năng lực, phẩm chất để vươn mình cạnh tranh sòng phẳng trên sân chơi thương mại toàn cầu nếu được các cấp ngành đầu tư đúng hướng và sở hữu một chiến lược định vị thương hiệu quốc gia bài bản, chuyên nghiệp.

Tầm nhìn chiến lược kiến tạo tương lai cho thập kỷ phát triển mới

Hướng tầm nhìn chiến lược về giai đoạn bản lề từ năm 2026 đến năm 2030, các cơ quan quản lý nhà nước cấp cao đã phác thảo một lộ trình chuyển đổi tư duy vô cùng táo bạo khi quyết định nâng cấp chương trình từ việc chỉ tập trung phát triển manh mún từng sản phẩm đơn lẻ sang việc xây dựng các chuỗi giá trị liên kết đồng bộ theo từng vùng kinh tế sinh thái đặc thù. Tham vọng lớn lao của ngành nông nghiệp nước nhà trong thập kỷ tới là nâng tổng số sản phẩm đạt chuẩn từ ba sao trở lên chạm mốc 20.000, trong đó đặc biệt dồn lực ươm tạo, bồi dưỡng và đầu tư chiều sâu để có ít nhất 150 sản phẩm tinh hoa xuất sắc đạt chuẩn năm sao cấp quốc gia.

Để hiện thực hóa được giấc mơ kiến tạo nền nông nghiệp thịnh vượng này, một loạt các nhiệm vụ trọng tâm mang tính đột phá đang được khẩn trương đưa lên bàn nghị sự, bắt đầu từ việc nghiên cứu ban hành một nghị định pháp lý chuyên biệt nhằm tháo gỡ triệt để những nút thắt dai dẳng về cơ chế giao đất, chính sách tín dụng ưu đãi và thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao về cống hiến cho khu vực nông thôn. Bên cạnh những nỗ lực cải cách về mặt thể chế, việc xây dựng một cơ sở dữ liệu số quốc gia khổng lồ và đồng bộ về hệ thống sản phẩm địa phương cùng bản đồ du lịch nông thôn đang được dốc sức thực hiện nhằm phục vụ công tác quản lý chất lượng tự động, minh bạch hóa toàn bộ quy trình truy xuất nguồn gốc và đẩy mạnh việc kết nối cung cầu xuyên biên giới trên không gian mạng internet.

Với những bước đi mang tính hệ thống, bài bản và có tầm nhìn xa trông rộng, chương trình phát triển sản phẩm bản địa gắn liền với du lịch sinh thái nông thôn chắc chắn sẽ không chỉ làm xuất sắc vai trò đòn bẩy vực dậy kinh tế mà còn vươn mình trở thành một biểu tượng văn hóa đầy kiêu hãnh cho khát vọng đổi mới, óc sáng tạo không ngừng nghỉ và ý chí vươn lên mạnh mẽ của hàng triệu nông dân Việt Nam trong kỷ nguyên hội nhập toàn cầu.

Bảo An