Chấm điểm tín dụng số: Chìa khóa nâng chất lượng, giảm lãi vay

Theo dõi KT&TD trên

Khác với phương pháp truyền thống vốn phụ thuộc nhiều vào hồ sơ giấy tờ, các mối quan hệ và đánh giá chủ quan, mô hình chấm điểm tín dụng hiện đại sử dụng công nghệ dữ liệu lớn (Big Data), trí tuệ nhân tạo (AI) và học máy (machine learning) để đánh giá năng lực tài chính, hành vi tiêu dùng, lịch sử tín dụng của khách hàng một cách nhanh chóng, chính xác và khách quan.

Tại Tọa đàm “Tăng cường năng lực quản trị rủi ro, nâng cao chất lượng tín dụng với mô hình xếp hạng, chấm điểm tín dụng áp dụng công nghệ mới” do Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam phối hợp với Trung tâm Thông tin tín dụng Quốc gia Việt Nam (CIC) tổ chức ngày 30/7 tại Hà Nội, Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Tiến Dũng cho rằng chấm điểm tín dụng và quản trị rủi ro trực tuyến đang trở thành nền tảng không thể thiếu trong hoạt động ngân hàng hiện đại. Đây là cách để giảm chi phí, hạ lãi suất và mở rộng cơ hội tiếp cận vốn cho doanh nghiệp, cá nhân.

Từ kinh nghiệm làm việc với Tập đoàn FICO - đơn vị toàn cầu về chấm điểm tín dụng, ông Dũng cho rằng, Việt Nam cần học cách tiếp cận mới, thay vì chỉ dựa vào lịch sử tín dụng, cần đánh giá cả dòng tiền, hành vi tiêu dùng, dữ liệu phi truyền thống. Ông khẳng định, Ngân hàng nào không ứng dụng công nghệ số, không cập nhật công nghệ tiên tiến thì sẽ đứng ngoài cuộc chơi.

Để triển khai cho vay trực tuyến, nhiệm vụ trọng tâm từ Đề án 06, điều kiện tiên quyết là phải xây dựng hệ thống chấm điểm tín dụng và quản trị rủi ro hoàn toàn trên nền tảng số. Ngân hàng Nhà nước đã ban hành Thông tư 12/2024/TT-NHNN cho phép cho vay online đến 100 triệu đồng và đang tiếp tục điều chỉnh chính sách phù hợp thực tiễn.

Dưới góc nhìn của Hiệp hội Ngân hàng, ông Nguyễn Quốc Hùng, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Ngân hàng cho rằng công nghệ mới như AI, big data đang mở ra cơ hội nâng cao chất lượng tín dụng. Tuy nhiên, hệ thống hiện tại vẫn còn thiếu kết nối giữa các nguồn dữ liệu như thuế, bảo hiểm xã hội, viễn thông, dẫn đến điểm tín dụng thiếu đồng nhất giữa các ngân hàng và CIC.

Theo ông Lê Anh Tuấn, Phó Tổng Giám đốc CIC, cần chuẩn hóa, tích hợp dữ liệu để tránh trùng lặp, giảm chi phí. Các ngân hàng cũng nhấn mạnh vai trò trung tâm dữ liệu của CIC, với 56 triệu khách hàng cá nhân, đặc biệt trong bối cảnh phê duyệt khoản vay chỉ diễn ra trong vài phút.

Chuyên gia quốc tế nhận định, điểm số từ CIC có thể trở thành “thước đo chuẩn hóa” của toàn ngành, giúp đánh giá khách hàng công bằng, nhất quán. Nếu kết hợp hiệu quả giữa dữ liệu truyền thống và thay thế, ngành ngân hàng sẽ có được bức tranh toàn diện và chính xác hơn về người vay, nền tảng cho tín dụng an toàn và bền vững.

Chia sẻ tại Tọa đàm, bà Phạm Thị Thanh Huyền, chuyên gia cao cấp Quản lý Chương trình cơ sở hạ tầng tài chính Việt Nam và Campuchia, Tổ chức Tài chính quốc tế (IFC)cho biết, trong một chu kỳ tín dụng, điểm số tín dụng và xếp hạng tín dụng không chỉ là công cụ ra quyết định cho bên cho vay, mà còn là giá trị gia tăng cho cả người đi vay và toàn hệ thống tài chính. Điểm tín dụng giúp phản ánh đầy đủ các giai đoạn của quản trị rủi ro tín dụng, đồng thời đơn giản hóa quy trình phê duyệt, thiết kế mức lãi suất và điều khoản phù hợp hơn với từng nhóm khách hàng. Bà Huyền nhấn mạnh: “Người có điểm tín dụng cao sẽ dễ dàng tiếp cận các khoản vay với chi phí thấp hơn và điều kiện linh hoạt hơn”.

Phát biểu kết thúc tọa đàm, ông Trần Trung Dũng, Quyền Tổng Giám đốc CIC cho biết: “Các mô hình chấm điểm tín dụng truyền thống thường sử dụng dữ liệu cũ, không được cập nhật thường xuyên, dẫn đến kết quả thiếu chính xác. Đây là điều tôi từng chứng kiến khi còn công tác tại các ngân hàng thương mại”.

Từ đó, ông Trần Trung Dũng ví von mỗi ngân hàng đều có thể đầu tư “bếp tốt” (công nghệ xử lý) nhưng nếu “nguyên liệu” (dữ liệu) không “tươi”, không “sạch” thì kết quả vẫn sai lệch. Chính vì vậy, cần thiết đầu tư hệ thống dữ liệu chung có tính chia sẻ cao giữa các tổ chức tín dụng.