Trung tâm giao dịch bất động sản: Chìa khóa chống thất thu, trốn thuế và "thổi giá"

Theo dõi KT&TD trên

Từ dự án "ma" đến sóng ảo

Anh Quang Hùng (phường Định Công, Hà Nội) nhớ lại trải nghiệm cay đắng cách đây bốn năm, khi anh được một nhân viên môi giới thuyết phục góp vốn mua căn hộ "trên giấy" tại một dự án được quảng cáo sắp khởi công trên địa bàn.

Tin tưởng bộ hồ sơ photo cùng những lời giới thiệu "có cánh", anh Hùng mạnh dạn vay ngân hàng và đóng trước gần 600 triệu đồng. Thế nhưng đến nay, khu đất vẫn quây tôn im lìm, dự án chưa hề được cấp phép xây dựng.

Không ít người bỏ tiền tỷ mua bất động sản nhưng đến nơi, dự án vẫn là bãi đất trống.

"Nếu có một nơi công khai dữ liệu dự án, thì chắc chắn tôi đã không "dính bẫy" như thế này", anh Hùng buồn bã nói.

Khác với câu chuyện của anh Hùng, chị Vũ Thị Trang, một cư dân sống tại Vinhomes Ocean Park (Gia Lâm, Hà Nội) lại đối diện với kiểu "làm thị trường" khác. Hầu như ngày nào chị cũng nhận được hàng chục cuộc gọi từ các sàn môi giới hỏi xem gia đình có nhu cầu bán căn hộ hay không, thậm chí có người còn đưa ra giá mua khá cao.

Thế nhưng khi tìm hiểu, chị mới biết đó chỉ là chiêu trò tạo "sóng" để thổi giá, thực chất không hề có khách mua thật. "Ban đầu tôi còn tưởng căn hộ của mình được nhiều người quan tâm, nhưng sau mới vỡ lẽ đây chỉ là cách làm thị trường, tạo cảm giác khan hiếm ảo", chị Trang chia sẻ.

Trường hợp của chị Thu ở phường Thanh Xuân, Hà Nội lại là minh chứng điển hình cho những rủi ro của người dân khi giao dịch nhà đất thiếu minh bạch.

Chị Thu kể, qua mạng xã hội, chị tìm thấy thông tin rao bán một căn nhà 4 tầng "giá rẻ bất ngờ" và nhanh chóng được dẫn đi xem thực tế. Ngôi nhà khang trang, vị trí thuận lợi cùng lời tư vấn dồn dập từ bên môi giới đã khiến chị tin tưởng tuyệt đối, thậm chí "mờ mắt" trước những cảnh báo rủi ro.

Chị Thu quyết định "xuống tiền" đặt cọc 100 triệu đồng ngay tại chỗ. Chỉ đến khi xảy ra tranh chấp, chị mới bàng hoàng biết, căn nhà này đã được bán cho người khác trước đó. Số tiền cọc có nguy cơ mất trắng, chị Thu cũng rơi vào cảnh kiện tụng kéo dài, mà chưa biết khi nào có thể đòi lại.

Công cụ chống rủi ro, đầu cơ "thổi giá" và thất thu thuế

Trước thực trạng thị trường bất động sản tiềm ẩn nhiều "khoảng tối" về thông tin và pháp lý, Bộ Xây dựng đã đề xuất thành lập Trung tâm giao dịch bất động sản và quyền sử dụng đất do Nhà nước quản lý.

Trung tâm sẽ là nơi công khai hồ sơ pháp lý dự án, chuẩn hóa dữ liệu quy hoạch, tiến độ, định giá và tích hợp dịch vụ giao dịch trực tuyến, từ công chứng, thanh toán đến đăng ký quyền sở hữu.

Mục tiêu là minh bạch hóa toàn bộ vòng đời giao dịch, giảm thiểu rủi ro, hạn chế đầu cơ, đồng thời tạo kênh chính thống để người dân và doanh nghiệp yên tâm khi tham gia thị trường.

Theo dự thảo Nghị quyết của Chính phủ, Trung tâm giao dịch bất động sản và quyền sử dụng đất do Nhà nước quản lý hoạt động theo mô hình một cửa liên thông, kết nối dữ liệu đất đai, nhà ở, tài chính, ngân hàng trên toàn quốc, hình thành cơ sở dữ liệu quốc gia về giao dịch bất động sản.

Các chuyên gia cho rằng, việc thành lập Trung tâm giao dịch bất động sản và quyền sử dụng đất do Nhà nước quản lý sẽ góp phần minh bạch thị trường, tránh rủi ro và đầu cơ "thổi giá".

Đây là đơn vị sự nghiệp công lập trực thuộc UBND cấp tỉnh, có thể tổ chức một Văn phòng tập trung hoặc nhiều điểm giao dịch, tùy điều kiện từng địa phương. Giai đoạn thí điểm sẽ triển khai toàn quốc trong hai năm 2026 - 2027.

Các loại bất động sản được giao dịch tại đây gồm nhà ở hiện hữu, nhà ở hình thành trong tương lai, quyền sử dụng đất có hạ tầng và quyền sử dụng đất ở đã được mã hóa.

Hoạt động bao gồm mua bán, chuyển nhượng, cho thuê và thuê mua. Riêng việc chuyển nhượng dự án bất động sản vẫn thực hiện theo quy định hiện hành, thông qua chấp thuận của UBND tỉnh và cập nhật vào hệ thống dữ liệu.

Phát biểu tại Hội nghị lấy ý kiến cho dự thảo Nghị quyết của Chính phủ về thí điểm mô hình Trung tâm giao dịch bất động sản và quyền sử dụng đất do Nhà nước quản lý, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Văn Sinh nhấn mạnh, mô hình Trung tâm giao dịch bất động sản và quyền sử dụng đất do Nhà nước quản lý là một bước đổi mới quan trọng để giảm thủ tục hành chính, rút ngắn thời gian, tiết kiệm chi phí cho người dân và doanh nghiệp. Việc áp dụng công nghệ và chuyển đổi số là điều kiện bắt buộc để Trung tâm vận hành hiệu quả, giúp thị trường bất động sản minh bạch hơn, chống rủi ro, đầu cơ, "thổi giá" và thất thu thuế.

Với vai trò đầu mối, Trung tâm sẽ thẩm định pháp lý bất động sản, phối hợp xử lý thủ tục thuế, phí, xác lập hợp đồng điện tử và hỗ trợ cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Hồ sơ giao dịch được lưu trữ trực tuyến, giúp cơ quan quản lý và người dân dễ dàng tra cứu.

Theo Bộ Xây dựng, đây là bước đi quan trọng để thị trường bất động sản vận hành minh bạch, bền vững, củng cố niềm tin cho nhà đầu tư và cộng đồng.

Đưa kinh nghiệm từ Hàn Quốc, Singapore về quản lý số hóa các giao dịch bất động sản nhằm điều tiết thị trường ổn định, ThS. Lê Tùng Lâm, Trưởng ban Đô thị HĐND TP Đà Nẵng cho rằng, tại Việt Nam, nếu triển khai thành công, Trung tâm không chỉ giúp người dân tránh bẫy lừa đảo mà còn là công cụ để Nhà nước quản lý nguồn thu, ngăn ngừa bong bóng bất động sản.

Theo ông Lâm, việc thành lập Trung tâm giao dịch bất động sản do Nhà nước quản lý là bước đi cần thiết. Thị trường hiện nay giống như một dòng sông chảy mạnh, nhưng thiếu con đập điều tiết. Khi Nhà nước thiết lập hạ tầng thông tin tập trung, vừa công khai dữ liệu vừa xác thực pháp lý, thì niềm tin thị trường sẽ được củng cố. Người dân có chỗ dựa, doanh nghiệp chân chính có sân chơi công bằng, còn hành vi trục lợi sẽ khó có đất sống.

"Dữ liệu bất động sản cần được coi là "hạ tầng thiết yếu" như điện, nước, giao thông trong phát triển đô thị hiện đại. Khi mọi giao dịch đều đi qua một trung tâm quốc gia, người dân sẽ không còn phải dò dẫm trong "ma trận" thông tin, lo lắng vì dự án mập mờ pháp lý hay bị cuốn vào những chiêu trò thổi giá. Đó chính là bước đi để khơi thông niềm tin, yếu tố then chốt cho sự phục hồi và phát triển lành mạnh của thị trường bất động sản Việt Nam", ông Lâm cho hay.