Trà sen Hiền Xiêm lọt vào danh sách thương hiệu trà biểu tượng nhất thế giới do TasteAtlas bình chọn

Theo dõi KT&TD trên

TasteAtlas không phải một trang xếp hạng thông thường. Được thành lập với sứ mệnh bảo tồn và tôn vinh tinh hoa ẩm thực địa phương trên toàn cầu, nền tảng này tổng hợp điểm số từ các cuộc thi chuyên nghiệp, đánh giá của giới phê bình và cộng đồng người dùng thực sự, với cơ chế lọc nghiêm ngặt nhằm loại bỏ các đánh giá ảo hay bình chọn mang tính địa phương cục bộ. Đây chính là lý do sự xuất hiện của một thương hiệu Việt Nam trên TasteAtlas mang ý nghĩa đặc biệt, nó là kết quả của chất lượng thực sự, không phải chiến dịch truyền thông.

Trong mục TasteAtlas Gourmet, phân mục dành riêng cho những sản phẩm thủ công cao cấp xuất sắc nhất thế giới, "được tuyển chọn từ các nhà sản xuất thủ công và cao cấp" — Trà Sen Hiền Xiêm đã có mặt với mức đánh giá 4,9/5 điểm, một trong những mức điểm cao nhất trong hạng mục trà toàn cầu.

TasteAtlas mô tả Hiền Xiêm là "thương hiệu thủ công gia đình từ làng Quảng An, Tây Hồ, Hà Nội, được công nhận là một trong những người bảo hộ đáng kính nhất của kỹ thuật ướp trà xanh bằng cánh sen tươi truyền thống". Thương hiệu này đồng thời xuất hiện trong các danh sách "17 Best Beverages in Vietnam" (17 đồ uống xuất sắc nhất Việt Nam), "8 Best Beverages in Northern Vietnam" (8 đồ uống xuất sắc nhất miền Bắc Việt Nam) và "Top 100 Vietnamese Foods" (100 món ẩm thực Việt Nam tiêu biểu nhất) tất cả đều được xây dựng và cập nhật liên tục đến tháng 5/2026.

Để hiểu tại sao TasteAtlas lại đặc biệt chú ý đến Hiền Xiêm, cần quay lại với câu chuyện của chính thương hiệu này.

Sinh ra trong gia đình có nhiều thế hệ gắn bó với nghề trà sen Tây Hồ, nghệ nhân Ngô Văn Xiêm (sinh năm 1948) là người đã dành cả cuộc đời giữ gìn và truyền lại bí quyết ướp trà của dòng họ. Với 4 ha đầm sen bách diệp - giống sen quý hiếm nhất của hồ Tây, gia đình ông bắt đầu thu hoạch từ 4 giờ sáng mỗi ngày, khi những đóa sen vẫn còn ôm trọn hương thơm trong lòng chưa kịp tỏa ra dưới nắng sớm.

Cả bí quyết lẫn triết lý làm trà đều nằm ở khoảng thời gian đó. Hái sớm hơn, sen chưa đủ hương. Hái muộn hơn, ánh nắng làm tinh chất bay mất. Sự chính xác đến từng phút giờ không thể giao cho máy móc, đó là lý do Hiền Xiêm từ chối con đường công nghiệp hóa ngay cả khi thị trường liên tục thúc ép.

Quy trình sản xuất trà sen Hiền Xiêm theo chuẩn truyền thống đòi hỏi hơn 1.500 đến 2.000 bông sen để cho ra một kilogram trà thành phẩm. Sau khi thu hoạch, từng bông sen được tách thủ công để lấy phần "gạo sen" những hạt phấn hoa vàng óng ở trung tâm bông sen. Lớp trà xanh và gạo sen được xếp xen kẽ nhiều lần trong nhiều ngày, mỗi lần ủ là một lần hương sen ngấm sâu hơn vào từng sợi trà. Quá trình này có thể lặp lại 5 đến 7 lần tùy theo cấp độ chất lượng mong muốn.

Kết quả là một tách trà mà TasteAtlas miêu tả bằng những từ không thể đơn giản hơn nhưng cũng không thể đắt giá hơn: "hương hoa nhẹ nhàng, vị đắng tinh tế, và một dư vị ngọt thanh tao, thuần tự nhiên".

Sự công nhận của TasteAtlas không đến đơn lẻ. Trà Sen Hiền Xiêm là đơn vị duy nhất trong vùng trà sen Quảng An đạt chứng nhận OCOP 4 sao - tiêu chuẩn sản phẩm nông nghiệp địa phương cao nhất của Việt Nam. Đây là minh chứng cho chất lượng được thẩm định bởi các cơ quan chuyên môn trong nước.

Nhưng có lẽ bằng chứng ấn tượng nhất về đẳng cấp của thương hiệu này nằm ở những dịp nó được chọn lựa để đại diện cho văn hóa Việt Nam trước thế giới. Năm 2019, trà Hiền Xiêm được phục vụ tại Hội nghị thượng đỉnh Mỹ - Triều Tiên tổ chức ở Hà Nội, sự kiện ngoại giao được cả thế giới dõi theo. Năm 2023, thương hiệu này tiếp tục được chọn để phục vụ tại buổi tiếp đón bà Bành Lệ Viện, phu nhân Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, tại Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam.

Đây không phải ngẫu nhiên. Khi một quốc gia muốn giới thiệu tinh hoa văn hóa uống trà của mình với thế giới, Hiền Xiêm là cái tên được lựa chọn.

TasteAtlas không chỉ ghi nhận Hiền Xiêm như một thương hiệu, nền tảng này cũng dành một trang riêng cho Trà Sen (Lotus Tea) với tư cách là một loại trà đặc trưng của Việt Nam, được xem là "loại trà Việt Nam danh giá nhất".

Trang này mô tả nguồn gốc của trà sen bắt đầu từ thời vua Tự Đức, khi các thị thần của ông đêm đêm nhồi trà vào lòng hoa sen để đến sáng hôm sau thu lấy thứ trà đã thấm đẫm hương sen. Một thức uống ra đời trong cung đình, trải qua bao thế kỷ, đã tìm về với những gia đình nghệ nhân ở bên bờ hồ Tây và tiếp tục sống đến ngày nay, điều đó tự thân đã là một câu chuyện về sức sống của văn hóa.

TasteAtlas nhấn mạnh một thực tế đáng lo ngại: quá trình đô thị hóa và sự thu hẹp của các đầm sen xung quanh hồ Tây đang đặt ra những thách thức sống còn cho nghề truyền thống này. Chính trong bối cảnh đó, sự hiện diện của Hiền Xiêm trên bản đồ ẩm thực toàn cầu càng trở nên có giá trị, nó là tuyên ngôn về sự tồn tại và kháng cự của một di sản.

Sự vinh danh của TasteAtlas đối với Trà Sen Hiền Xiêm diễn ra trong bối cảnh ẩm thực và đồ uống Việt Nam ngày càng nhận được sự chú ý của cộng đồng quốc tế. Phở, bánh mì, cà phê trứng... đều đã có tên tuổi trong các danh sách của TasteAtlas. Trà sen Hiền Xiêm là một mắt xích mới trong bức tranh đó nhưng là một mắt xích đặc biệt, bởi nó đại diện cho tầng sâu nhất của văn hóa uống trà Việt: không phải loại trà uống cho qua ngày, mà là loại trà để thưởng, để chiêm nghiệm, để tặng người thân kính mến.

Chia sẻ về cảm nhận khi thương hiệu Trà sen Hiền Xiêm được xuất hiện trên bản đồ ẩm thực toàn cầu của TasteAtlas, chị Đinh Thị Hiền – đại diện thương hiệu chia sẻ, “khi nhìn thấy cái tên Trà Sen Hiền Xiêm - Trà Sen Hồ Tây đứng trang trọng ở vị trí thứ 4 trong danh sách "20 Thương hiệu Trà Biểu tượng nhất Thế giới" (bởi TasteAtlas), Hiền thực sự xúc động không kìm được nước mắt.

Đứng chung mâm với những "đại thụ" trăm năm từ Nhật Bản, india... mới thấy hành trình gìn giữ di sản truyền thống của gia đình chưa bao giờ là uổng phí. Từng mẻ trà thấm đượm sương sớm, từng đôi tay tỉ mẩn tách gạo sen, gói ghém hương hoa bách diệp... cuối cùng đã được thế giới công nhận bằng điểm số 4.7 sao tự hào.

Thành quả này không chỉ thuộc về riêng gia đình Hiền, mà thuộc về nét đẹp văn hóa trà của người Hà Nội. Xin được gửi lời tri ân sâu sắc nhất đến các bậc tiền nhân, và đặc biệt là những tri kỷ yêu trà đã luôn đồng hành, tin tưởng Trà Sen Hiền Xiêm suốt thời gian qua”.

Điểm 4,9/5 trên TasteAtlas không phải là kết thúc của câu chuyện. Với hệ thống đang ở giai đoạn thử nghiệm và ngày càng mở rộng cơ sở đánh giá từ cộng đồng quốc tế, con đường của Hiền Xiêm trên bản đồ trà thế giới còn ở phía trước.

Điều quan trọng hơn là câu chuyện của một gia đình nghệ nhân ở làng Quảng An hàng chục năm thức dậy lúc 4 giờ sáng, tay tách từng bông sen trong ánh bình minh, không chọn máy móc thay cho đôi bàn tay nay đã được thế giới nhìn nhận và ghi chép lại. Đó là điều mà không một chiến dịch marketing nào có thể mua được.

Hoàng Nguyễn