Cảnh báo chiêu trò khuyến mại "ảo" trong mùa mua sắm cuối năm

Một trong những chiêu trò phổ biến nhất mà người tiêu dùng dễ bị "mắc bẫy" chính là thủ đoạn tăng giá trước rồi giảm giá sau. Theo quan sát của các cơ quan quản lý thị trường, nhiều cửa hàng đã âm thầm điều chỉnh giá bán lên mức cao hơn bình thường trong khoảng thời gian từ hai đến ba tuần trước khi bắt đầu chương trình khuyến mại. Khi chương trình chính thức được triển khai, họ tung ra những tấm bảng giảm giá với phần trăm giảm rất lớn, có khi lên đến bốn mươi, năm mươi phần trăm. Tuy nhiên, khi tính toán kỹ lượng, giá sau giảm thực chất chỉ ngang bằng hoặc thậm chí còn cao hơn giá bán thông thường trước đó. Người tiêu dùng vội vàng, không có thói quen theo dõi biến động giá thường dễ dàng bị lừa bởi con số phần trăm giảm giá ấn tượng mà không nhận ra mình không hề được hưởng lợi gì.

Bên cạnh đó, các chiêu thức khác cũng không kém phần tinh vi đó là việc sử dụng các điều kiện áp dụng cực kỳ phức tạp và khó đạt được. Nhiều chương trình khuyến mại được quảng cáo rầm rộ với mức giảm giá hấp dẫn, nhưng khi khách hàng tìm hiểu kỹ sẽ phát hiện ra hàng loạt điều kiện ràng buộc. Có thể là khách hàng phải mua tối thiểu một số lượng sản phẩm nhất định, hoặc phải đạt mức giá trị đơn hàng rất cao mới được hưởng ưu đãi. Thậm chí, một số chương trình yêu cầu khách hàng phải là thành viên VIP, phải sử dụng thẻ ngân hàng cụ thể hoặc thanh toán qua một hình thức duy nhất mới được áp dụng mức giảm như quảng cáo. Những điều kiện này thường được in nhỏ li ti ở góc tờ quảng cáo hoặc ẩn sâu trong mục điều khoản mà ít ai đọc kỹ.

Thủ đoạn giới hạn số lượng sản phẩm khuyến mại một cách không minh bạch cũng đang trở thành mối quan ngại lớn. Các doanh nghiệp thường quảng bá rầm rộ về một sản phẩm với mức giá cực kỳ ưu đãi để thu hút khách hàng đến cửa hàng hoặc truy cập website. Tuy nhiên, số lượng sản phẩm này lại vô cùng hạn chế, thậm chí chỉ có vài chục hoặc vài trăm sản phẩm cho cả một chương trình khuyến mại lớn. Kết quả là chỉ một số rất ít khách hàng may mắn có được sản phẩm với giá ưu đãi, trong khi đại đa số đến muộn hơn đều thất vọng. Tệ hơn nữa, một khi đã vào cửa hàng hoặc đang duyệt web, nhiều người sẽ có xu hướng mua các sản phẩm khác với giá không hề có ưu đãi gì đáng kể, chính xác như doanh nghiệp đã tính toán.

Trong thời đại thương mại điện tử phát triển mạnh, các chiêu trò khuyến mại "ảo" cũng tinh vi hơn với sự hỗ trợ của công nghệ. Một số sàn thương mại trực tuyến đã bị phát hiện sử dụng thuật toán để hiển thị giá khác nhau cho từng người dùng dựa trên lịch sử tìm kiếm và mức độ quan tâm của họ đến sản phẩm. Người dùng thể hiện sự quan tâm cao đến một mặt hàng có thể bị áp dụng mức giá cao hơn so với người dùng mới truy cập. Ngoài ra, các đồng hồ đếm ngược thời gian khuyến mại, thông báo "chỉ còn vài sản phẩm cuối cùng" hay "đã có hàng nghìn người xem sản phẩm này" thường được sử dụng để tạo áp lực tâm lý, thúc đẩy người mua đưa ra quyết định nhanh chóng mà không có thời gian suy nghĩ kỹ hoặc so sánh giá.

Vấn đề về chất lượng sản phẩm khuyến mại cũng là một mối lo ngại không nhỏ. Không ít trường hợp các mặt hàng được đưa vào chương trình giảm giá sâu lại là những sản phẩm sắp hết hạn sử dụng, hàng tồn kho lâu năm, hàng lỗi mốt hoặc thậm chí là hàng có chất lượng không đảm bảo. Một số doanh nghiệp còn cố tình nhập về những sản phẩm chất lượng thấp chỉ để phục vụ cho mùa khuyến mại, với mục đích thu hút khách hàng bằng giá rẻ nhưng thực chất không mang lại giá trị thực sự cho người tiêu dùng. Điều đáng nói là nhiều người mua hàng trong cơn lốc săn sale thường bỏ qua việc kiểm tra kỹ lưỡng sản phẩm, chỉ tập trung vào mức giá ưu đãi và rồi phải hối hận sau này.

Các chương trình tặng kèm và quà tặng cũng tiềm ẩn nhiều chiêu trò đáng chú ý. Nhiều doanh nghiệp quảng cáo rầm rộ về những món quà hấp dẫn khi mua sản phẩm, nhưng thực tế những món quà này có giá trị rất thấp, thậm chí là những sản phẩm không ai muốn mua. Trong một số trường hợp, giá trị của món quà đã được tính ngầm vào giá bán sản phẩm chính, khiến khách hàng thực chất không nhận được bất kỳ lợi ích nào. Hơn nữa, việc nhận quà thường đi kèm với những thủ tục phức tạp, yêu cầu khách hàng phải giữ hóa đơn, đến cửa hàng vào thời điểm nhất định hoặc tham gia các hoạt động khác mà nhiều người không có thời gian hoặc quên mất.

Để bảo vệ mình trước những chiêu trò khuyến mại "ảo", các chuyên gia cho rằng, người tiêu dùng cần trang bị cho mình những kỹ năng mua sắm thông minh. Trước hết, việc theo dõi giá cả sản phẩm trong một khoảng thời gian dài trước khi quyết định mua là vô cùng quan trọng. Có thể sử dụng các công cụ so sánh giá trực tuyến hoặc đơn giản là ghi chép lại giá ở nhiều thời điểm khác nhau để có cái nhìn tổng quan. Khi thấy một chương trình khuyến mại hấp dẫn, cần dành thời gian đọc kỹ các điều khoản và điều kiện áp dụng, đặc biệt chú ý đến những dòng chữ nhỏ thường bị bỏ qua.

Người tiêu dùng cũng nên kiểm soát cảm xúc và không để bị cuốn vào tâm lý đám đông hay áp lực thời gian. Việc lập danh sách những sản phẩm thực sự cần thiết trước khi bắt đầu mua sắm và chỉ tập trung vào những món đồ đó sẽ giúp tránh được việc mua sắm lãng phí. Đồng thời, luôn so sánh giá giữa nhiều nhà bán lẻ khác nhau, cả online lẫn offline, để đảm bảo mình đang nhận được mức giá tốt nhất có thể.

Các cơ quan chức năng cũng cần tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra và xử phạt nghiêm khắc các hành vi vi phạm trong hoạt động khuyến mại. Việc bắt buộc các doanh nghiệp niêm yết giá công khai, minh bạch và duy trì sự nhất quán trong chính sách giá cả là điều cần thiết. Chỉ khi có sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp có trách nhiệm và người tiêu dùng thông minh, thị trường bán lẻ mới có thể phát triển lành mạnh và bền vững trong dài hạn.

Hoàng Nguyễn