Giữ lại mùa Sen: Nghệ thuật ướp trà từ Quảng An

Theo dõi KT&TD trên

Đây không chỉ là thời điểm sen nở rộ mà còn là lúc những nghệ nhân làm trà sen thức giấc từ rất sớm, bắt đầu công việc tỉ mỉ của mình - tạo nên những lá trà mang hương vị tinh túy nhất của mùa hè Hà Nội.

Trà sen Quảng An không đơn thuần là một loại thức uống, mà là kết tinh của cả một nền văn hóa uống trà tinh tế. Từ những năm đầu thế kỷ 20, khi Hà Nội còn mang đậm nét cổ kính, người dân làng Quảng An đã khám phá ra cách thức để hương sen thấm sâu vào từng sợi trà, tạo nên một loại trà có hương thơm dịu dàng, thanh khiết như chính bông sen vừa nở.

Nghệ thuật ướp trà sen đòi hỏi sự am hiểu sâu sắc về thời điểm thu hái, về cách thức xử lý và đặc biệt là về sự kiên nhẫn. Không giống như những loại trà khác có thể sản xuất hàng loạt, trà sen Quảng An mang tính thủ công cao, mỗi giai đoạn đều phải được chăm chút tỉ mỉ.

Việc lựa chọn sen để ướp trà là một nghệ thuật riêng. Những bông sen được chọn phải là những bông sắp nở, khi các cánh sen còn khép kín nhưng đã có thể cảm nhận được hương thơm thoang thoảng bên trong. Thời điểm lý tưởng để hái sen là vào lúc rạng sáng, khi sương mai còn đọng trên cánh hoa và hương thơm đạt độ đậm đà nhất.

Người thợ làm trà sen giàu kinh nghiệm có thể chỉ bằng cách quan sát và ngửi thấy mùi hương nhẹ nhàng từ xa để biết được bông sen nào đã đủ độ chín để thu hái. Họ thường xuất phát từ 3-4 giờ sáng, khi trời còn tờ mờ sáng, để kịp thu hoạch sen trong thời điểm tốt nhất.

Sau khi thu hái, những bông sen được đưa về ngay lập tức để bắt đầu quá trình ướp trà. Trà xanh được sử dụng thường là trà Thái Nguyên loại một, có độ khô vừa phải, không quá ẩm cũng không quá khô. Những lá trà này sẽ được gói cẩn thận trong lớp giấy mỏng, sau đó nhét vào bên trong những bông sen đã được tách cánh ngoài.

Quá trình ướp diễn ra trong suốt một đêm, từ tối hôm trước đến sáng hôm sau. Trong thời gian này, hương sen từ từ thấm vào từng sợi trà, tạo nên một sự kết hợp hoàn hảo giữa vị đậm đà của trà và hương thơm thanh khiết của sen. Sự ấm áp tự nhiên bên trong bông sen như một lò ủ nhỏ, giúp trà hấp thụ hương một cách tự nhiên nhất.

Mỗi buổi sáng, khi ánh nắng đầu tiên chiếu xuống mặt hồ, những nghệ nhân làm trà sen lại cẩn thận mở từng bông sen ra để lấy trà. Công việc này đòi hỏi sự khéo léo và nhẹ nhàng, vì một chút sơ suất cũng có thể làm vỡ những cánh sen mỏng manh hoặc làm rơi vãi trà ra ngoài.

Trà sau khi được lấy ra sẽ được phơi nhẹ để loại bỏ độ ẩm thừa, nhưng vẫn giữ nguyên hương sen đã thấm vào. Quá trình này cũng đòi hỏi kinh nghiệm, vì phơi quá lâu sẽ làm bay hết hương thơm, nhưng không đủ khô lại dễ bị ẩm mốc.

Trà sen Quảng An hoàn thành có màu xanh nhạt đặc trưng, với hương thơm dịu dàng nhưng rất đặc biệt. Khi pha, nước trà có màu vàng nhạt trong vắt, hương sen thoang thoảng nhưng không quá nồng, hòa quyện hoàn hảo với vị trà xanh thanh mát. Người uống có thể cảm nhận được cả vị đắng nhẹ đặc trưng của trà xanh và hương ngọt tự nhiên của sen.

Điều đặc biệt là mỗi ngụm trà sen như mang theo cả bầu không khí thơ mộng của hồ Tây vào buổi sáng sớm, khi sương khói còn bao phủ trên mặt nước và những bông sen vừa khoe sắc. Đây chính là lý do tại sao trà sen Quảng An không chỉ được người Hà Nội yêu thích mà còn thu hút cả những du khách từ khắp nơi.

Ngày nay, khi cuộc sống hiện đại với nhịp độ nhanh đã len lỏi vào mọi ngóc ngách của thành phố, nghề làm trà sen Quảng An vẫn kiên trì giữ gìn những quy trình truyền thống. Mặc dù có thể áp dụng một số kỹ thuật hiện đại để cải thiện chất lượng bảo quản, nhưng bản chất của nghệ thuật ướp trà vẫn phải dựa vào đôi bàn tay khéo léo và kinh nghiệm tích lũy qua nhiều thế hệ.

Các gia đình làm trà sen ở Quảng An thường truyền nghề từ ông bà xuống con cháu, mỗi thế hệ lại có những cải tiến nhỏ nhưng vẫn giữ nguyên tinh thần cốt lõi. Sự tỉ mỉ, kiên nhẫn và tình yêu với nghề chính là những yếu tố quyết định tạo nên chất lượng của sản phẩm cuối cùng.

Trà sen Quảng An không chỉ là một sản phẩm thương mại mà còn là biểu tượng của văn hóa trà Việt Nam, đặc biệt là văn hóa Hà Nội. Nó thể hiện sự tinh tế trong cách thưởng thức, sự kiên nhẫn trong quá trình tạo ra sản phẩm và sự tôn trọng đối với thiên nhiên.

Mỗi tách trà sen là một câu chuyện về mùa hè Hà Nội, về những buổi sáng sớm trên Hồ Tây, về bàn tay tỉ mỉ của người thợ và về tình yêu đối với nghề truyền thống. Đó là lý do tại sao dù thời gian có trôi qua, dù công nghệ có phát triển, trà sen Quảng An vẫn giữ được vị trí đặc biệt trong lòng những người yêu trà và yêu Hà Nội.

Khi mùa sen lại về, những nghệ nhân ở Quảng An lại tiếp tục công việc của mình với tình yêu và sự tận tâm như ngày đầu tiên. Họ không chỉ đang làm ra những lá trà thơm ngon, mà còn đang gìn giữ và truyền tải một phần di sản văn hóa quý báu của dân tộc cho thế hệ tương lai.

Tiến Hoàng