Chọn nước pha trà có gì đặc biệt trong văn hóa trà đạo?

Theo dõi KT&TD trên

Lựa chọn nước pha trà không đơn thuần là một bước trong quy trình pha chế, mà còn đòi hỏi người thực hiện phải hiểu biết về tính chất của nước và loại trà mà mình muốn tôn vinh.

Dưới góc nhìn cổ nhân, cách chọn nước để pha trà

Người xưa rất khắt khe về nước dùng để pha trà, nhấn mạnh rằng trước khi uống trà phải chọn nước. Trà thư của Lục Vũ đời Đường viết: “Nước nên từ núi, sông, suối, giếng. Núi sông phải là suối, ao đá." Theo ông, nước để pha trà phù hợp nhất là nước suối trên núi, hai là nước sông, cuối cùng là nước giếng.

Theo nghiên cứu cổ xưa, nước dùng để pha trà phải bao gồm bốn khía cạnh: thứ nhất là “sống”, đòi hỏi nguồn nước tốt; thứ hai, “trong”, đòi hỏi chất lượng nước trong, thứ ba, “ngọt”; nước có vị ngọt; thứ tư là “nhẹ”, đòi hỏi chất nước phải nhẹ.

Dù đã trải qua hàng nghìn năm lịch sử nhưng những kinh nghiệm chọn nước pha trà của người xưa vẫn được ưa chuộng, lưu giữ bảo tồn và thực hiện đến tận ngày nay. Nhưng với sự thay đổi của thời đại, khi khoa học công nghệ phát triển thì những cách trên cũng có sự thay đổi nhất định.

Vì sao nước lại ảnh hưởng đến hương vị tách trà đến như vậy?

Ngày nay, khoa học công nghệ phát triển, chúng ta có thể dùng dụng cụ để đo 4 tiêu chuẩn này của người xưa và dùng 4 chỉ tiêu làm điều kiện xét nghiệm đối với nước uống: chỉ tiêu cảm quan, chỉ tiêu hóa học, chỉ tiêu độc tính và chỉ tiêu vi khuẩn.

Khi chọn nước pha trà, bạn nên lưu ý các nguyên tắc sau: Thứ nhất, chất lượng nước phải trong và không mùi, tốt nhất là nước mềm hoặc nước tinh khiết đã qua xử lý, thứ hai là độ pH của nước; gần trung tính hoặc hơi chua; cuối cùng, nhiệt độ nước phải được điều chỉnh phù hợp tùy theo loại trà để phát huy hết hương vị của trà.

Độ cứng của nước

Độ cứng hoặc mềm của nước được xác định bằng cách đo tổng lượng canxi và magie (thường tính bằng mg trên lít). Theo Hiệp hội Trà Quốc gia Hoa Kỳ, tiêu chuẩn cho nước mềm là 8 ppm (hoặc 8mg trên 1 lít).

Độ cứng của nước, độ pH và nhiệt độ đều có tác động đáng kể đến việc pha trà. Nước mềm có độ hòa tan cao, có thể giải phóng tốt hơn các chất có trong lá trà và làm cho hương vị trà đậm đà hơn. Nước cứng chứa nhiều ion canxi và magie hơn sẽ làm giảm khả năng hòa tan của hàm lượng trà và khiến hương vị trà trở nên nhạt hơn. Vì vậy, khi pha trà, nên cố gắng chọn nước mềm hoặc nước tinh khiết đã qua xử lý.

Nhiệt độ của nước

Sự tương tác giữa trà và nước là phần tinh tế nhất trong quá trình pha trà. Nhiệt độ của nước ảnh hưởng trực tiếp đến tốc độ hòa tan và mức độ các chất có trong lá trà. Nói chung, nhiệt độ nước càng cao thì hàm lượng lá trà hòa tan càng nhanh, nhưng không phải lá trà nào cũng thích hợp để pha bằng nước nhiệt độ cao. Ví dụ, trà xanh có độ mềm cao hơn sẽ thích hợp hơn để pha ở nhiệt độ nước khoảng 85°C để giữ được hương vị và mùi thơm tươi mát.

Độ PH của nước

Ngoài ra, giá trị pH của nước cũng sẽ ảnh hưởng đến chất lượng của trà. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng khi độ pH của nước trà lớn hơn 7, các polyphenol trong lá trà sẽ bị oxy hóa nhanh chóng, khiến nước trà chuyển sang màu nâu sẫm và mất đi độ tươi. Vì vậy, nước trung tính hoặc hơi chua sẽ thích hợp hơn để pha trà.

Bí kíp chọn loại nước để pha trà ngon trong cuộc sống hiện đại

Dường như loại nước dễ tiếp cận nhất trong cuộc sống của chúng ta là nước máy, nước tinh khiết và nước khoáng.

Nước máy: chứa clo dùng để khử trùng. Nếu tồn tại lâu trong đường ống nước, nó cũng chứa nhiều chất sắt. Khi hàm lượng ion sắt trong nước vượt quá mức cho phép, nước trà sẽ chuyển sang màu nâu, sự tương tác giữa clorua và polyphenol trong trà sẽ tạo thành một lớp “dầu rỉ” trên bề mặt nước trà, tạo thành nó có vị đắng.

Một số người lầm tưởng rằng để nước máy một thời gian sẽ khử mùi hôi trong nước. Khi clo hòa tan trong nước máy bị mất đi thì một lượng lớn không khí hòa tan trong nước cũng bị mất đi. Nước không có không khí có màu xỉn và làm cho mùi thơm của lá trà bị mất đi.

Nước tinh khiết: Lý thuyết trà hiện đại cho rằng pha trà trong nước mềm sẽ tốt hơn vì các nguyên tố trong lá trà bị kết tủa nhanh hơn khi trà được pha trong nước mềm, không có khoáng chất trong nước tinh khiết, là một loại nước mềm chất lượng cao điển hình.

Sử dụng nước mềm chứa lượng khoáng chất và nguyên tố vi lượng thích hợp để pha trà. Nước này không chứa chất hữu cơ phân tử thấp và kim loại nặng có khả năng thẩm thấu, hòa tan, khuếch tán và làm sạch tốt. Nó có thể thúc đẩy hoặc làm giảm lipid máu của con người, chức năng miễn dịch, chức năng thận, v.v.

Nước tinh khiết từ lâu đã đi vào gia đình người dân bình thường, pha trà như vậy. Nếu ở nhà không có thiết bị lọc nước và nước máy không thích hợp để pha trà thì nước tinh khiết là sự lựa chọn tốt nhất.

Nước khoáng: Các loại nước khoáng đóng chai bán trên thị trường có thể không phù hợp để pha trà. Vì sự gia tăng khoáng chất trong nước ảnh hưởng đến vị của nước nên nếu bạn dùng nước khoáng để pha trà, hương vị thực sự của trà sẽ bị ảnh hưởng bởi nước. Một số nước khoáng cũng có giá trị pH cao. Cả nước đóng chai và nước đóng chai đều có hướng dẫn. Chỉ cần chọn loại trung tính hoặc cứng.

Do các khoáng chất có trong nước khoáng khác nhau nên mùi vị cũng khác nhau. Một số khoáng chất cũng có thể làm cho nước suối có vị mặn và trà có vị mặn. sẽ ảnh hưởng đến mùi vị. Nước khoáng cũng đã đi vào gia đình của người dân bình thường Việc lựa chọn loại nước khoáng có độ cứng vừa phải và độ pH thấp để pha trà là một lựa chọn rất tốt. Uống loại nước này cũng tốt hơn cho sức khỏe.

Nhìn chung, việc lựa chọn trà và nước đều quan trọng như nhau khi pha trà. Trà ngon cần có nước phù hợp để phát huy hương vị thơm ngon nhất, và nước dù có tốt đến đâu cũng không thể pha trà ngon nếu không có lá trà chất lượng cao. Người xưa đã nói, nước là mẹ của trà và trà là cha của nước. Cả hai bổ sung cho nhau và không thể thiếu được. Chỉ khi tìm được sự cân bằng trong việc lựa chọn và kết hợp, bạn mới có thể pha được một tách trà ngon, có màu sắc, hương thơm và vị ngon.

Dương Diệu