Chuyển đổi số thúc đẩy kinh tế nông thôn phát triển

Theo dõi KT&TD trên

Với hơn 60% dân số sinh sống tại khu vực này, việc ứng dụng công nghệ số vào sản xuất, kinh doanh và đời sống nông thôn không chỉ mở ra cơ hội nâng cao năng suất, gia tăng giá trị nông sản mà còn góp phần cải thiện chất lượng cuộc sống, hướng tới xây dựng nông thôn hiện đại, bền vững.

Chuyển đổi số trong nông nghiệp và nông thôn Việt Nam đang ghi nhận những bước tiến tích cực. Nhiều địa phương đã ứng dụng mô hình sản xuất thông minh, công nghệ IoT trong giám sát tưới tiêu, chăm sóc vật nuôi và dự báo thời tiết, đồng thời đưa nông sản lên các sàn thương mại điện tử, mở rộng kết nối giữa người nông dân và thị trường. Tuy vậy, khoảng cách về trình độ công nghệ và hạ tầng số giữa các vùng miền vẫn là thách thức, đặc biệt tại những khu vực miền núi, biên giới, nơi mạng lưới viễn thông còn hạn chế. Đây vừa là cơ hội vừa là động lực để tiếp tục đầu tư, thu hẹp khoảng cách số và phát triển nông thôn hiện đại, bền vững.

Chuyển đổi số đang mang lại những đổi thay căn bản trong sản xuất nông nghiệp. Các cảm biến thông minh trong nông nghiệp chính xác giúp nông dân tối ưu hóa phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, tiết kiệm nước tưới và nâng cao năng suất. Hệ thống quản lý trang trại số cho phép theo dõi chi tiết từng giai đoạn phát triển của cây trồng, vật nuôi, hỗ trợ ra quyết định kịp thời và chính xác.

Trong chăn nuôi, công nghệ số đã nâng tầm phương thức quản lý đàn vật nuôi. Chip điện tử gắn trên gia súc giúp theo dõi sức khỏe, chu kỳ sinh sản và chế độ dinh dưỡng; hệ thống cảnh báo tự động phát hiện sớm nguy cơ dịch bệnh, giảm thiểu thiệt hại và tăng hiệu quả sản xuất.

Thương mại điện tử nông sản tạo ra bước đột phá trong tiêu thụ sản phẩm. Các nền tảng như Postmart, VinID, Sendo kết nối trực tiếp nông dân với người tiêu dùng, rút ngắn trung gian, gia tăng lợi nhuận, đồng thời nâng cao giá trị thương hiệu nông sản Việt.

Dịch vụ tài chính số cũng đang mở rộng cánh cửa tiếp cận vốn cho nông dân và doanh nghiệp nông nghiệp. Ứng dụng cho vay trực tuyến, thanh toán di động giúp đơn giản hóa thủ tục, trong khi bảo hiểm nông nghiệp số mang lại sự an tâm trước rủi ro thiên tai, dịch bệnh.

Tuy nhiên, hành trình chuyển đổi số ở nông thôn vẫn còn nhiều thách thức. Trình độ công nghệ thông tin của một bộ phận nông dân, nhất là người lớn tuổi, còn hạn chế; chi phí đầu tư ban đầu cho công nghệ cao khá lớn. Hạ tầng viễn thông tại nhiều vùng nông thôn chưa ổn định, chi phí dịch vụ còn cao, trong khi nguồn nhân lực công nghệ tại chỗ còn thiếu.

Những thuận lợi và khó khăn đan xen ấy cho thấy, chuyển đổi số trong nông nghiệp và nông thôn Việt Nam là xu thế tất yếu, vừa mở ra cơ hội phát triển bền vững, vừa đòi hỏi sự chung tay đồng hành của Nhà nước, doanh nghiệp và cộng đồng để hiện thực hóa khát vọng nông thôn số.

Bên cạnh những kết quả đạt được, quá trình chuyển đổi số trong nông nghiệp vẫn còn những khó khăn nhất định. Sự phối hợp giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp công nghệ và cộng đồng nông dân đôi khi chưa thật sự hiệu quả. Một số chính sách hỗ trợ vẫn chậm đến với người dân hoặc chưa được triển khai đồng bộ tại các địa phương.

Để tiến trình này diễn ra thuận lợi, cần có sự chung tay của nhiều bên. Nhà nước tiếp tục đầu tư mạnh mẽ vào hạ tầng công nghệ thông tin nông thôn, bảo đảm mạng internet tốc độ cao phủ sóng rộng khắp. Các chính sách khuyến khích về thuế, tín dụng, đầu tư cho chuyển đổi số trong nông nghiệp sẽ tạo thêm động lực cho nông dân và doanh nghiệp.

Song song, công tác đào tạo nguồn nhân lực cần được chú trọng. Các khóa tập huấn, chương trình hướng dẫn ứng dụng công nghệ số cho nông dân cần thiết thực, dễ áp dụng, phù hợp với từng nhóm đối tượng. Đội ngũ cán bộ khuyến nông am hiểu công nghệ cũng sẽ là cầu nối quan trọng, giúp nông dân khai thác hiệu quả các công cụ số.

Doanh nghiệp công nghệ cần phát triển những sản phẩm, dịch vụ thân thiện, dễ sử dụng, phù hợp điều kiện sản xuất và tập quán của nông dân Việt Nam. Các mô hình hợp tác giữa doanh nghiệp và hợp tác xã, tổ chức nông dân để thí điểm chuyển đổi số sẽ cung cấp nhiều kinh nghiệm thực tiễn.

Trong tương lai gần, với sự hỗ trợ của 5G, trí tuệ nhân tạo và Internet vạn vật, nông nghiệp thông minh sẽ ngày càng lan tỏa. Các trang trại số hóa, ứng dụng robot, hệ thống quản lý tự động hứa hẹn trở thành xu hướng phổ biến. Thương mại điện tử nông sản không chỉ phát triển trong nước mà còn mở rộng ra thị trường quốc tế, đi kèm với công nghệ blockchain trong truy xuất nguồn gốc.

Dịch vụ tài chính số sẽ đa dạng và linh hoạt hơn, mang lại cơ hội tiếp cận vốn thuận lợi cho nông dân. Các sản phẩm bảo hiểm nông nghiệp số cũng ngày càng hoàn thiện, góp phần giảm thiểu rủi ro và bảo đảm sinh kế bền vững.

Chuyển đổi số trong nông nghiệp và nông thôn Việt Nam, với sự chung sức của Chính phủ, doanh nghiệp và người dân, chắc chắn sẽ mang lại những giá trị to lớn. Đây không chỉ là động lực nâng cao năng suất, chất lượng và giá trị nông sản mà còn góp phần thu hẹp khoảng cách phát triển giữa thành thị và nông thôn, xây dựng nền tảng cho một nền kinh tế nông thôn hiện đại, bền vững trong kỷ nguyên số.

Hoàng Nguyễn