Houjicha – Trà rang Nhật Bản và bản sắc khác biệt trong thế giới trà xanh
Trong kho tàng trà đạo Nhật Bản, Houjicha không mang màu xanh quen thuộc của trà xanh truyền thống mà có sắc nâu đỏ ấm áp, hương khói nhẹ và vị dịu êm.
Ra đời từ đầu thế kỷ XX, Houjicha không chỉ phản ánh sự sáng tạo trong kỹ thuật chế biến trà mà còn cho thấy cách người Nhật thích ứng với nhu cầu thưởng trà hiện đại nhẹ nhàng hơn, dễ uống hơn và phù hợp với nhiều đối tượng.
Hương vị khác biệt trong thế giới trà
Hojicha ra đời vào khoảng những năm 1920 tại Kyoto, khi các nghệ nhân trà thử rang phần lá và cọng trà xanh còn dư sau quá trình chế biến sencha và bancha. Khác với phần lớn các loại trà xanh Nhật Bản được hấp rồi sấy khô để giữ màu xanh tự nhiên, Houjicha được rang ở nhiệt độ cao, thường trên 200°C. Nguyên liệu chủ yếu là lá trà già hoặc phần cành trà sau thu hoạch. Chính quá trình rang sâu này đã tạo nên diện mạo hoàn toàn khác biệt: lá trà chuyển sang màu nâu đỏ, hương cỏ non giảm đi, thay vào đó là mùi thơm ấm của khói và hạt rang.
Ban đầu, hojicha được xem là loại trà bình dân, thường xuất hiện trong bữa ăn gia đình hoặc phục vụ tại các quán ăn truyền thống. Tuy nhiên, chính đặc tính “nhẹ bụng”, ít đắng và dễ uống lại khiến hojicha dần được ưa chuộng rộng rãi, đặc biệt trong bối cảnh người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến đồ uống tốt cho sức khỏe.
Điểm độc đáo của hojicha nằm ở quá trình rang - yếu tố hiếm gặp trong các dòng trà xanh Nhật Bản. Nếu sencha giữ được vị tươi mát của lá non, matcha đậm umami thì hojicha lại nổi bật với mùi thơm khói nhẹ, vị ngọt hậu và gần như không chát.
Nhờ hàm lượng caffeine thấp, hojicha phù hợp để uống vào buổi tối, cho người cao tuổi và trẻ nhỏ. Đây cũng là lý do khiến loại trà này ngày càng xuất hiện nhiều trong các thực đơn đồ uống hiện đại, từ quán cà phê đến nhà hàng cao cấp.
Không chỉ dừng ở dạng trà nóng truyền thống, hojicha còn được chế biến thành bột mịn để pha latte, làm bánh, kem, chocolate hay các món tráng miệng theo phong cách Nhật – Âu kết hợp.
Từ nghi thức trà đạo đến xu hướng lifestyle
Trong văn hóa Nhật Bản, hojicha đại diện cho tinh thần mộc mạc và gần gũi. Nếu matcha gắn với trà đạo trang nghiêm thì hojicha gắn với đời sống thường nhật, một ấm trà sau bữa cơm, một tách trà ấm giữa buổi chiều.
Những năm gần đây, hojicha bước ra khỏi biên giới Nhật Bản để trở thành một phần của xu hướng lifestyle châu Á. Các chuỗi cà phê tại Hàn Quốc, Trung Quốc, Singapore và Việt Nam bắt đầu đưa hojicha latte vào menu như một lựa chọn “ít đắng – ít caffeine – giàu trải nghiệm”.
Đối với giới trẻ, hojicha không chỉ là đồ uống mà còn mang tính biểu tượng. Đó là sự kết hợp giữa truyền thống và hiện đại, giữa tinh thần thiền định Á Đông và phong cách sống tối giản. Trong bối cảnh người tiêu dùng ngày càng tránh đồ uống nhiều đường và caffeine cao, hojicha nổi lên như một lựa chọn cân bằng. Quá trình rang giúp giảm tannin và caffeine, đồng thời tạo hương vị dễ tiếp cận với cả những người chưa quen uống trà xanh.
Các nghiên cứu dinh dưỡng cho thấy hojicha vẫn giữ được nhiều hợp chất chống oxy hóa, trong khi không gây cảm giác bồn chồn như cà phê hay matcha đậm đặc. Đây là yếu tố khiến hojicha được xếp vào nhóm đồ uống “wellness tea” tại nhiều thị trường.
Sự phổ biến của hojicha mở ra không gian sáng tạo lớn cho ngành đồ uống. Từ hojicha latte, hojicha macchiato đến bánh tiramisu hojicha hay kem hojicha, loại trà này đang được “tái định nghĩa” trong các công thức fusion.
Tại Việt Nam, một số quán trà và cà phê đặc sản đã bắt đầu giới thiệu hojicha như một sản phẩm cao cấp, hướng tới nhóm khách hàng yêu thích trà Nhật và phong cách sống lành mạnh. Đây cũng là xu hướng cho thấy thị trường đồ uống không còn xoay quanh cà phê hay trà sữa, mà đang mở rộng sang các dòng trà bản địa và trà nhập khẩu có câu chuyện văn hóa.
Từ một loại trà tận dụng nguyên liệu thừa, hojicha đã trở thành đại diện cho triết lý “ít mà tinh” của văn hóa Nhật Bản. Sự trỗi dậy của hojicha trong đời sống hiện đại phản ánh nhu cầu quay về những giá trị giản dị, tự nhiên và bền vững.
Trong bức tranh toàn cảnh của ngành đồ uống châu Á, hojicha không cạnh tranh trực tiếp với matcha hay cà phê, mà mở ra một phân khúc riêng trà nhẹ, dễ uống và giàu chiều sâu văn hóa. Đó cũng là lý do khiến hojicha ngày càng xuất hiện nhiều hơn trên bản đồ ẩm thực và xu hướng tiêu dùng hiện đại.
