Đề xuất đưa thuế xuất khẩu phân bón về 0%: Doanh nghiệp nào hưởng lợi?

Theo dõi KT&TD trên

Đề xuất giảm thuế xuất khẩu ba mặt hàng phân bón về 0%

Ngày 8/10/2026, Bộ Tư pháp công bố hồ sơ thẩm định dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung Nghị định 26/2023/NĐ-CP về biểu thuế xuất khẩu, biểu thuế nhập khẩu ưu đãi, danh mục hàng hóa và mức thuế tuyệt đối, thuế hỗn hợp, thuế nhập khẩu ngoài hạn ngạch thuế quan. Theo dự thảo, thuế xuất khẩu urê, supe lân và kali sulphat (SOP) được đề xuất giảm từ 5% xuống 0%.

Đây là động thái mới nhất trong quá trình xem xét điều chỉnh chính sách thuế đối với ba mặt hàng phân bón. Trước đó, tại Nghị định 26/2023/NĐ-CP, có hiệu lực từ ngày 15/7/2023, urê, supe lân và SOP đều chịu thuế xuất khẩu 5%, trong khi supe lân từng được áp dụng mức thuế 0% trước đó.

Trong giai đoạn cuối năm 2023 đến tháng 3/2024, Hiệp hội Phân bón Việt Nam nhiều lần kiến nghị đưa thuế xuất khẩu các mặt hàng này về 0%, với lý do cần nâng cao khả năng cạnh tranh của phân bón Việt Nam tại các thị trường như Indonesia, Malaysia và Brunei. Tuy nhiên, đến tháng 5/2026, Bộ Tài chính vẫn đề xuất giữ nguyên mức thuế do giá phân bón biến động.

Đến tháng 9/2026, dự thảo mới đề xuất giảm thuế xuất khẩu urê và SOP về 0%, trong khi supe lân vẫn giữ mức 5%. Sau quá trình góp ý của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) cùng Hiệp hội Phân bón Việt Nam, phương án mới đã bổ sung supe lân vào nhóm mặt hàng được đề xuất giảm thuế.

Tại Báo cáo Ngành phân bón vừa công bố, TCBS Research cho rằng, việc điều chỉnh thuế có cơ sở từ tình hình cung cầu trong nước. Công suất sản xuất urê nội địa đạt khoảng 2,73 triệu tấn/năm, cao hơn nhu cầu trong nước khoảng 2,15 triệu tấn/năm. Đối với supe lân, công suất sản xuất đạt khoảng 1,25 triệu tấn/năm, trong khi công suất phân lân nói chung khoảng 2 triệu tấn/năm. Trong khi đó, supe lân xuất khẩu đã qua chế biến sâu nên có hàm lượng tài nguyên thấp.

Nếu được thông qua, chính sách có thể giúp doanh nghiệp xuất khẩu giữ lại phần doanh thu tương đương khoản thuế phải nộp, qua đó cải thiện biên lợi nhuận khi các yếu tố khác không đổi. Dù vậy, đây vẫn là đề xuất, chưa phải quy định đã ban hành. Sau khi Bộ Tư pháp công bố hồ sơ thẩm định ngày 8/10/2026, bước tiếp theo là trình Chính phủ xem xét, quyết định.

DCM hưởng lợi rõ nhất

Theo TCBS Research, mức độ hưởng lợi giữa các doanh nghiệp phân bón sẽ khác nhau, chủ yếu do tỷ trọng xuất khẩu và cơ cấu sản phẩm.

Với Đạm Cà Mau (DCM), urê xuất khẩu đạt khoảng 401.000 tấn trong năm 2025, tương đương 49,8% sản lượng urê bán ra. Trong 8 tháng đầu năm 2026, tỷ trọng xuất khẩu tăng lên 59,7%. Đây là doanh nghiệp được đánh giá hưởng lợi rõ nhất nếu thuế xuất khẩu urê giảm về 0%.

Theo báo cáo, kim ngạch xuất khẩu urê của DCM năm 2025 được ước tính đạt 4.052 tỷ đồng, tương ứng sản lượng 401.000 tấn và giá xuất khẩu bình quân khoảng 10,1 triệu đồng/tấn. Khoản thuế xuất khẩu 5% tương ứng khoảng 203 tỷ đồng, gần với số thuế xuất khẩu 205 tỷ đồng DCM đã nộp trong năm 2025 theo báo cáo tài chính kiểm toán.

Nếu thuế giảm về 0% và các yếu tố khác không thay đổi, doanh nghiệp có thể tiết kiệm khoảng 203 tỷ đồng mỗi năm, tương đương 9,2% lợi nhuận trước thuế năm 2025. Trong kịch bản doanh nghiệp chia sẻ một nửa lợi ích với người mua thông qua giá bán, phần tiết kiệm còn khoảng 101 tỷ đồng, tương đương 4,6% lợi nhuận trước thuế năm 2025.

TCBS Research ước tính tác động này có thể giúp lợi nhuận trên mỗi cổ phiếu (EPS) của DCM tăng khoảng 306 đồng nếu doanh nghiệp giữ lại toàn bộ lợi ích thuế. Mức tăng tương đương khoảng 6,2% EPS bốn quý theo cách tính của báo cáo.

Đối với Tổng công ty Phân bón và Hóa chất Dầu khí (DPM), sản lượng urê xuất khẩu năm 2025 đạt khoảng 164.000 tấn, tương đương 20% lượng urê bán ra. Tỷ trọng này tăng lên 36% trong 6 tháng đầu năm 2026.

Theo số liệu doanh thu và sản lượng xuất khẩu theo quý do doanh nghiệp công bố, giá xuất khẩu urê bình quân năm 2025 của DPM khoảng 11,4 triệu đồng/tấn. TCBS Research ước tính phần thuế xuất khẩu tiết kiệm được nếu giảm từ 5% xuống 0% vào khoảng 93 tỷ đồng/năm, tương đương 6,9% lợi nhuận trước thuế năm 2025.

Trong trường hợp doanh nghiệp chia sẻ một nửa lợi ích với người mua, khoản tiết kiệm còn khoảng 47 tỷ đồng, tương đương 3,4% lợi nhuận trước thuế. EPS của DPM có thể tăng khoảng 111 đồng nếu giữ lại toàn bộ lợi ích thuế, tương đương 4,3% EPS bốn quý theo ước tính của TCBS Research.

Tuy nhiên, DPM có cơ cấu kinh doanh đa dạng hơn. Ngoài urê, doanh nghiệp còn bán khoảng 560.000 tấn phân bón NPK và các sản phẩm phân bón tự doanh khác. Những mặt hàng này không thuộc phạm vi đề xuất điều chỉnh thuế đang được xem xét, do đó mức độ tác động trên toàn doanh nghiệp thấp hơn DCM.

Trong khi đó, Công ty CP Supe Phốt phát và Hóa chất Lâm Thao (LAS) được đánh giá chịu tác động không đáng kể. Nguyên nhân là supe lân của doanh nghiệp chủ yếu tiêu thụ trong nước, nên lợi ích từ việc giảm thuế xuất khẩu không lớn.

LAS có dây chuyền SOP công suất khoảng 20.000 tấn/năm, khánh thành ngày 7/5/2026, hướng tới mở rộng xuất khẩu. Tuy nhiên, quy mô này còn nhỏ so với hoạt động kinh doanh chính. Theo TCBS Research, ngay cả khi LAS xuất khẩu toàn bộ sản lượng supe lân, khoản tiết kiệm thuế ước tính cũng chỉ khoảng 23 tỷ đồng mỗi năm.

Giá urê và thời điểm áp dụng là những biến số quan trọng

Dù triển vọng giảm thuế được đánh giá tích cực, tác động thực tế đến kết quả kinh doanh của doanh nghiệp phân bón vẫn phụ thuộc vào nhiều yếu tố, trong đó có giá urê, sản lượng xuất khẩu và thời điểm chính sách có hiệu lực.

Năm 2025, kim ngạch xuất khẩu urê của Việt Nam đạt khoảng 329 triệu USD, cao gấp khoảng 18 lần mức 18 triệu USD của supe lân. Bộ Tài chính ước tính việc giảm thuế xuất khẩu có thể làm giảm thu ngân sách khoảng 428 tỷ đồng/năm đối với urê và 11 tỷ đồng/năm đối với SOP. Với supe lân, TCBS Research ước tính số thuế giảm khoảng 23 tỷ đồng/năm.

Tuy nhiên, mức lợi ích này có thể thay đổi theo giá xuất khẩu. Theo dữ liệu Ngân hàng Thế giới được TCBS Research dẫn lại, giá urê bình quân tháng 9/2026 đạt khoảng 407,5 USD/tấn, thấp hơn khoảng 52% so với mức đỉnh 857 USD/tấn vào tháng 4/2026. Với giá xuất khẩu bình quân năm 2025 của DCM, khoản thuế 5% tương đương khoảng 505.000 đồng/tấn.

Điều này cho thấy lợi ích từ việc giảm thuế có quan hệ trực tiếp với giá bán và sản lượng xuất khẩu. Nếu giá urê giảm, giá trị thuế tiết kiệm tính trên mỗi tấn hàng cũng giảm theo. Ngược lại, khi giá xuất khẩu tăng, lợi ích tuyệt đối từ việc giảm thuế có thể lớn hơn.

Kết quả kinh doanh gần nhất của ba doanh nghiệp cũng cho thấy diễn biến không đồng nhất. Năm 2025, DCM ghi nhận doanh thu thuần 16.631 tỷ đồng và lợi nhuận trước thuế 2.207 tỷ đồng; DPM đạt doanh thu thuần 16.564 tỷ đồng, lợi nhuận trước thuế 1.353 tỷ đồng; còn LAS đạt doanh thu thuần 3.744 tỷ đồng và lợi nhuận trước thuế 207 tỷ đồng.

Trong 6 tháng đầu năm 2026, doanh thu thuần của DCM đạt 11.992 tỷ đồng, tăng 27% so với cùng kỳ; lợi nhuận trước thuế đạt 2.062 tỷ đồng, tăng 53,6%. DPM ghi nhận doanh thu thuần 12.609 tỷ đồng, tăng 33,8%, và lợi nhuận trước thuế 1.631 tỷ đồng, tăng 116,1%. Ngược lại, LAS đạt doanh thu thuần 2.236 tỷ đồng, giảm 16,2%, trong khi lợi nhuận trước thuế đạt 63 tỷ đồng, giảm 59,4%.

Theo TCBS Research, lợi nhuận 6 tháng đầu năm 2026 của DCM và DPM tăng mạnh trong bối cảnh giá urê đi lên. Vì vậy, không thể quy toàn bộ biến động lợi nhuận của hai doanh nghiệp cho chính sách thuế xuất khẩu đang được đề xuất.

Một điểm cần lưu ý là thời điểm áp dụng. Dự thảo hiện chưa xác định ngày có hiệu lực. Nếu được ban hành vào cuối năm 2026, tác động đến kết quả kinh doanh có thể chủ yếu thể hiện từ năm 2027, thay vì phản ánh đầy đủ trong năm nay.

Ngoài ra, thị trường trong nước cũng là yếu tố cần theo dõi. Xuất khẩu hấp dẫn hơn có thể khiến giá urê nội địa tăng, ảnh hưởng đến người nông dân và các doanh nghiệp sử dụng phân bón làm nguyên liệu. Trong bối cảnh El Niño giai đoạn 2026-2027 có thể làm gia tăng nhu cầu phân bón, cơ quan quản lý cần cân nhắc giữa mục tiêu hỗ trợ xuất khẩu và bảo đảm nguồn cung trong nước.

An Vũ